Thursday, 14 May 2009

Oost en Oost


Ze zullen zo langzamerhand bekend zijn, de gangbare Oost-West mythen. Aziaten zijn collectivistisch, westerlingen individualistisch; Aziaten zijn gevoelsmensen, westerlingen rationeel; Aziaten hebben een sterker moreel bewustzijn dan westerlingen; Aziaten cijferen zich weg voor anderen en hechten niet aan persoonlijke vrijheid, in tegenstelling tot westerlingen; Aziaten zorgen voor bejaarde familieleden, westerlingen stoppen ze weg in verpleeghuizen; Aziaten hebben een schaamtecultuur, westerlingen een schuldcultuur; Aziaten komen niet op voor zichzelf, westerlingen wel; Aziaten zijn spiritueler ingesteld dan westerlingen; et cetera, et cetera. De dichotomie is simplistisch en aantoonbaar onjuist, maar toch zullen de meeste mensen met wie je komt te spreken over cultuurverschillen vol overtuiging een variant op het uitgekauwde Oost-West verhaaltje proclameren, oprecht gelovend in de originaliteit van de eigen 'inzichten'.

De mythen zijn relevant, daar ze mede identiteit vormgeven en zodoende fungeren als self-fulfilling prophecies - maar laten we ze in godsnaam niet klakkeloos aannemen, laat staan napapegaaien. Soms lijkt iedereen die je ontmoet een amateur-cultuurfilosoof. Maar helaas heeft bijna niemand ook daadwerkelijk iets zinnigs over cultuur te melden, daar bijna niemand de moeite neemt de gehanteerde categorieën te onderzoeken en definiëren. 'Aziaten zijn collectivistisch, westerlingen individualistisch' - je hoort het keer op keer verkondigd, in vergelijkbare bewoordingen. Maar klopt het werkelijk? Ik kan u tig voorbeelden noemen van collectivisme in westerse samenlevingen, en van individualisme in Aziatische samenlevingen - het hangt maar net af van wat er onder die termen wordt verstaan. Europa heeft een rijke 'collectivistische' filosofische, literaire en politieke traditie - schrijvers die het belang van de gemeenschap voorop stellen. Wat te denken van het communisme, of het nationalisme? Beide stammen toch echt uit Europa. Veel Aziatische landen daarentegen hebben een rijke individualistische traditie - van emotionele, sterk persoonlijke poëzie, tot negentiende en twintigste eeuwse romans en essays waarin het belang van het individu boven dat van de gemeenschap en de traditie wordt gesteld. Hoezo collectivistisch?

Vietnam heet confucianistisch en communistisch te zijn, en zou derhalve uitermate collectivistisch moeten zijn. Iedereen hier zal dat volmondig beamen. Maar ondertussen luidt het devies: ieder voor zich, en Quan Am voor ons allen. Ik was nog nooit in een land dat zo competitief is als Vietnam. En men kan wel leuk beweren dat West-Europa zoveel liberaler is dan Vietnam, maar dat hangt er maar net van af waar je naar kijkt. Heb je in Nederland de vrijheid een huis te bouwen zonder toestemming van de overheid, een vuurtje te branden op de stoep, zonder vergunning waren te verkopen, zonder rijbewijs motor te rijden, of simpelweg buiten op straat wat plastic stoeltjes neer te zetten? Ik dacht het niet.

De mythe kan, kortom, even makkelijk worden bevestigd als gefalsificeerd. De vraag of Azië daadwerkelijk collectivistisch is, of dat we te maken hebben met een fictieve constructie wier functie het disciplineren van de bevolking en het verlenen van identiteit is, is dan ook eigenlijk niet zo relevant. Immers, de wijze waarop ze beantwoord wordt zegt uiteindelijk meer over de persoon die het antwoord geeft, dan over de maatschappij als zodanig. Culture is in the eye of the beholder. Met andere woorden, 'cultuur' en 'maatschappij' zijn zulke populaire empty signifiers - iedereen gebruikt de termen te pas en te onpas, maar bijna niemand weet waar ze eigenlijk op slaan - dat men er naar hartelust de eigen projecties op kan plakken. Men interpreteert dat wat men ziet aan de hand van de mythen en vooroordelen die men geleerd heeft, en zo bevestigen en versterken die mythen en vooroordelen zichzelf en elkaar. Hineininterpretieren noemen we dat, in goed Nederlands. We maken ons er allemaal schuldig aan, maar slechts weinigen zijn het zich bewust.

Mijn grootste probleem met de Oost-West mythe is niet de objectieve onjuistheid ervan - die is per slot van rekening moeilijk vast te stellen, daar elke interpretatie van cultuur noodzakelijkerwijs subjectief is. Het is zelfs niet het feit dat de mythe zo schaamteloos ingezet wordt voor politieke doeleinden, en zo schaamteloos door iedere boerenlul of doctorandus zonder enig verstand van zaken gepropageerd wordt. Nee, mijn grootste probleem met de Oost-West mythe is dat het twee verschillende entiteiten veronderstelt, met een bepaalde definieerbare en fundamenteel onverenigbare essentie: het Oosten en het Westen. Laat ik er maar eerlijk voor uitkomen: ik geloof niet in 'het Westen'. Het is ook zo'n empty signifier, een leeg woord dat veel te vaak kritiekloos gebruikt wordt. 'In het Westen zijn we het contact met ons gevoel kwijtgeraakt', 'het Westen is verder ontwikkeld, want wij hebben een Verlichting doorgemaakt', 'in het Westen bekommeren mensen zich niet om hun familie', enzovoorts. Wat is dat Westen? Waar is het? Wat is in godsnaam de overeenkomst tussen een homobar in Amsterdam, een plattelandsdorp in Sardinië, een collegezaal in Massachusetts, een pinksterkerk in Alabama en een Britse enclave aan de Middellandse Zeekust? Moreel, politiek zowel als levensbeschouwelijk hebben ze bijzonder weinig gemeen. Is er dan een onderliggende essentie, die ze verbindt? Ik zie hem in elk geval niet. Dus als u weet wat 'het Westen' is, en overtuigend kunt beargumenteren dat het een zinnige categorie is, be my guest. Tot die tijd, wees alstublieft terughoudend met de term.

Ik geloof evenmin in 'het Oosten' als in 'het Westen'. Ik ben in zeven verschillende Aziatische landen geweest (of elf, als ik het Midden-Oosten meetel, maar dat laten we nu maar even achterwege, want dat zou de zaak alleen maar nog gecompliceerder maken). Natuurlijk hebben ze bepaalde dingen gemeen, bijvoorbeeld op het gebied van voedsel (rijst als hoofdbestanddeel), materiële cultuur (overal in Zuidoost-Azië zie je Indiase en Chinese architectonische invloeden), en religieuze praktijken (een geloof in geesten, voorouderverering, en waarzeggerij). Maar over het algemeen heeft elk Aziatisch land en elke regio zijn eigen unieke gebruiken, tradities en geloven, en die verschillen vaak behoorlijk van elkaar. Culturele, religieuze, politieke, linguïstische en morele verscheidenheid is een van de belangrijkste kenmerken van Azië, gisteren en vandaag. Ik heb in mijn vorige verhaal een voorbeeld van gegeven van een dergelijk verschil.

De mythe van een pan-Aziatische moraal gaat terug tot de negentiende en vroeg-twintigste eeuw, toen nationalisten buiten Europa, onder andere in Japan, druk op zoek waren naar een collectieve nationale identiteit. Die werd gevonden in zaken als kunst en cultuur (de theeceremonie, bijvoorbeeld), religie en spiritualiteit, en moraal. Dergelijke al dan niet geconstrueerde tradities moesten tegenwicht bieden aan de invloed van Europese technologie en ideologieën. Voor een deel waren ze geïnspireerd door de geschriften van Europese oriëntalisten, voor een deel waren het nieuwe, ideologisch geladen interpretaties van oudere teksten en gebruiken. De pan-Aziatische cultuur en traditie werden gecontrasteerd met die van 'het Westen', en daaraan superieur geacht. Op die wijze werden nationalisme, de strijd voor onafhankelijkheid, en pril Aziatisch imperialisme gelegitimeerd - zoals eerder Europese mythen over 'het Oosten' imperialistische politiek gelegitimeerd hadden (zie werken van Bonnett, Buruma en Margalit, en natuurlijk Said).

Met andere woorden: de categorieën 'Oost' en 'West' zijn helemaal niet zo vanzelfsprekend als ze doorgaans worden voorgesteld. Het zijn relatief recente constructies, tot stand gekomen en in stand gehouden binnen een uitgebreid discours van differentiatie, door en door politiek. Ze zijn effectief, juist omdat ze niet als zodanig herkend worden.

Nationalistische mythen in Europa hebben in de tweede helft van de twintigste eeuw behoorlijk wat kritiek te verduren gehad, maar in de meeste Aziatische landen is zulke kritiek grotendeels achterwege gebleven. Nog steeds groeien honderden miljoenen Aziatische kinderen op in de wetenschap dat zij weliswaar veel kunnen leren van westerlingen, maar ook spiritueel en moreel superieur aan ze zijn. Paradoxaal genoeg gaat dit pan-Aziatische Oost-West essentialisme hand in hand met een nationalisme dat veronderstelt dat het eigen volk superieur is aan de volkeren in de buurlanden. Het is allemaal leuk en aardig, al die economische samenwerking en wederzijdse afhankelijkheid, maar het kan niet verhullen dat Aziatische naties een diepgaande rivaliteit, neerbuigendheid en wantrouwen koesteren ten opzichte van elkaar. Achter de façade van samenwerking en pan-Aziatische gelijk(waardig)heid gaan diepgewortelde cultuurverschillen en onbegrip schuil, maar ook neo-koloniale uitbuiting. Sterker nog: de pan-Aziatische Oost-West mythe speelt een belangrijke rol waar het gaat om het legitimeren van zowel cultuurimperialisme als economische exploitatie.

Die stelling behoeft nadere toelichting.

'Sterk Azië pompt 90 miljard in zwak Azië', kopte de Volkskrant enkele weken geleden. De Aziatische landen hebben gezamenlijk een noodfonds opgericht, waaruit de zwakkere broeders kunnen putten in geval van economische tegenspoed. 80% van het totale bedrag - 120 miljard dollar - wordt beschikbaar gesteld door Japan, China en Zuid-Korea. De nietsvermoedende lezer zou zomaar de conclusie kunnen trekken dat Aziatische landen elkaar helpen uit oprechte solidariteit.

Welnu, laat me u kort iets vertellen over de economische realiteit in Zuidoost-Azië. De indrukwekkende economische groei in de afgelopen tien jaar in landen als Vietnam, Cambodja, Laos en Indonesië is grotendeels op het conto te schrijven van Oost-Aziatische investeerders. Japan, China en Zuid-Korea zijn in Zuidoost-Azië in een pittige competitie verwikkeld. Immers, de regio heeft een grote rijkdom aan goedkope grondstoffen, heeft een grote arme bevolking die bereid is hard te werken voor (letterlijk) een hongerloontje, kent weinig (milieu)regelgeving (en is zo corrupt dat de paar regels die er zijn makkelijk aan de kant geschoven worden), en heeft een groeiende stedelijke middenklasse die materialistisch is en graag geld uitgeeft aan geïmporteerde electronica en motorvoertuigen. Met andere woorden: men kan hier a) goedkoop aan grondstoffen komen (die hebben Korea en Japan zelf immers nauwelijks); b) goedkoop het vuile werk laten opknappen, zonder zich al te druk te maken om arbeidsomstandigheden of milieuvervuiling; en c) veel eindproducten aan de man brengen.

De meeste landen in Zuidoost-Azië zijn economisch volledig afhankelijk van China en Japan. Nu zijn de Verenigde Staten en de Europese Unie dat ook, maar tussen hen en China en Japan is tot op zekere hoogte sprake van een in economisch en machtspolitiek opzicht gelijkwaardige relatie. Dat is hier overduidelijk niet het geval. De verhouding is klassiek: het rijke land neemt grondstoffen en goedkope arbeid af; een kleine elite in het 'ontwikkelingsland' verrijkt zich, niet zelden exorbitant; en de eindproducten worden verkocht voor een veelvoud van de kosten van de grondstoffen en de arbeid. Of: het rijke land ziet mogelijkheden voor infrastructurele projecten (al dan niet nutteloos), investeert wat geld, lokale overheden stemmen kwijlend toe, en steken zich in de schulden, terwijl het rijke land de winst opstrijkt. Uiteindelijk is de verhouding van China of Japan ten opzichte van landen als Vietnam er een van exploitatie, en hebben we te maken met een klassiek neo-koloniale economische afhankelijkheid en machtsongelijkheid. Mede mogelijk gemaakt door lokale bestuurders met grootheidswaanzin, natuurlijk.

Ook projecten die door moeten gaan voor 'ontwikkelingshulp' creëren economische afhankelijkheid, en uiteindelijk komen ze meestal vooral de economie van het donorland ten goede. Een docente die gewerkt had voor het Japanse ministerie van buitenlandse zaken vertelde mij eens over Japanese ontwikkelingsprojecten in Pakistan. Er werden tweeëntwintig scholen gebouwd, ergens in Talibanistan. Een Japanse aannemer en architect mochten de boel in elkaar gaan zetten. De materialen werden afgenomen bij Japanse bedrijven, en met een Japanse luchtvaartmaatschappij naar Pakistan gevlogen. De scholen werden voorzien van gloednieuwe Sony-televisies en -cd-spelers. Toen ze klaar waren werd er een leuke openingsceremonie gehouden, waarbij een lokale bestuurder een diepe buiging maakte en de Japanners - die zelf verdiend hadden aan de bouw van de scholen - dankte voor hun grote gulheid. Vervolgens verdwenen de zelfingenomen Japanners van het toneel. Toen een jaar later een kritische inspecteur (niet toevallig de betreffende docente) poolshoogte kwam nemen, waren er van de tweeëntwintig scholen welgeteld vier in gebruik. Achttien stonden leeg. De televisies en cd-spelers waren nagenoeg allemaal verdwenen. Maar het kon het Japanse ministerie weinig schelen, want het project was inmiddels 'afgerond'. Het is de Japanse houding ten aanzien van ontwikkelingshulp in een notendop: we 'helpen' ze door wat voor ze bouwen, waarbij we en passant onze eigen bedrijven steunen; we noemen het een school of een ziekenhuis, want dan mogen we het financieren uit het potje 'ontwikkelingshulp'; we zijn heel trots op de hulp die we geven aan onze zwakkere Aziatische broedervolkeren; en vervolgens zoeken ze het maar uit.

(Tussen twee haakjes: ik denk niet dat de Europese ontwikkelingshulp heel erg verschilt van de Japanse. Ook hier hebben we te maken met het creëren van economische afhankelijkheid, die uiteindelijk het donorland ten goede komt, en met neo-koloniale arrogantie - wij weten wat 'onwikkeling' is, want wij zijn ontwikkeld en zij niet, dus wij kunnen hun vertellen wat ze moeten doen om net zo 'rijk' en 'gelukkig' te worden als wij. Echter, het onderwerp van dit essay is niet Noord-Zuid verhoudingen, maar Oost-Oost verhoudingen, vandaar dat ik hier nu niet dieper op inga.)

Vietnam zit vol met Japanse en Chinese bedrijven, waarvoor veel Vietnamezen werken. Niet dat ze managementfuncties bekleden - daarvoor worden Japanners en Chinezen ingevlogen, natuurlijk. De mogelijkheden voor een Vietnamees om carrière te maken binnen een Japans bedrijf zijn naar verluidt aanzienlijk kleiner dan binnen een Europees bedrijf - en daar is het al niet eenvoudig. Japanners vertrouwen het management van hun bedrijven simpelweg niet toe aan buitenlanders. Wat dat betreft is er verdomd weinig veranderd sinds de Fransen het hier voor het zeggen hadden. Ook toen stootte een getalenteerde Vietnamees die carrière wilde maken binnen de koloniale overheid vroeger of later zijn hoofd. Ook toen verdiende zelfs de hoogstgeplaatste Vietnamese bestuurder minder dan de laagste Franse ambtenaar.

Over het algemeen beschouwen Japanners de rest van Azië nog altijd vanuit een enkel paradigma, dat lang niet zo gedateerd is als wel wordt verondersteld: dat van de Groot-Aziatische welvaartssfeer. Dit was de ideologie van Aziatische samenwerking (onder de bezielende leiding van Japan, welteverstaan) die tegenwicht moest bieden aan de macht van Europese koloniale overheersers, en diende als legitimatie voor het Japanse imperialisme van voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog (en, zodoende, voor de exploitatie van andere Aziatische landen). Het is meer dan paternalisme: het is neo-koloniale arrogantie, verpakt in een lege huls van pan-Aziatische solidariteit.

We hebben het niet alleen over economische exploitatie, maar ook over cultuurimperialisme. Dat gaat nu natuurlijk minder verder dan in de koloniale periode, toen de bevolking van Korea, Taiwan en Mantsjoerije Japans moest leren en geacht werd te bidden in Shinto-heiligdommen. Maar ook nu is Japan maar al te geïnteresseerd in het verspreiden en propageren van de eigen -gedepolitiseerde- cultuur. Culturele organisaties als de Japan Foundation worden blauw gesubsidieerd. Nu is daar in principe natuurlijk weinig mis mee - ook andere landen hebben dergelijke culturele instellingen (denk aan het Goethe-Institut of het Maison Descartes), en het is leuk voor studenten Japanse cultuur of andere geïnteresseerden. Maar in het geval van Japan is het wel heel erg eenrichtingsverkeer, tenminste waar het de verhouding met Zuidoost-Azië betreft. Met andere woorden: men propageert graag de eigen cultuur, maar wanneer het gaat om andere culturen is men louter geïnteresseerd in Europa, de VS, en eventueel oude Aziatische tradities. Het huidige Zuidoost-Azië is hooguit interessant als exotische vakantiebestemming, maar wordt uiteindelijk gezien als cultureel inferieur. Ik zal dit illustreren aan de hand van een voorbeeld.

Het stadje waar ik woon, Hoi An, was een belangrijke handelsplaats in de zestiende en zeventiende eeuw. Veel handelaars kwamen uit China en Japan, hetgeen terug te zien is in de architectuur van de huizen uit de oude stad. De Chinezen en Japanners hadden ieder hun eigen wijken. Het beroemdste Japanse gebouw in Hoi An is zonder enige twijfel de overdekte Japanse brug (zie illustratie), de eerste bestemming van om het even welke toerist die de stad aandoet.

Gezien de oude handelsrelaties valt het te verwachten dat Hoi An goede banden heeft met Japan. En inderdaad, er bevindt zich een aantal Japanse bedrijven in de omgeving, vaak met fraaie welvaartssfeer-achtige etiketten (zo is er een ordinaire staalfabriek die de naam 'Okinawa-Hoi An Cultureel en Industrieel Centrum' draagt - tja, what's in a name), en een Japanse culturele organisatie die zich inzet voor en bijdraagt aan het behoud van cultureel erfgoed. In naam, ten minste; ik weet niet wat ze concreet doen. Ook heeft de plaatselijke universiteit van Hoi An - Phan Chau Trinh University - recentelijk een Japans trainingscentrum geopend (dat wil zeggen, men biedt sinds kort een taalcursus Japans aan), en het aantal inschrijvingen overtrof de meest optimistische verwachtingen. Verder is er een jaarlijks cultureel festival, waar de Japan-Vietnam relaties worden bezongen in lezingen, en de Japanse cultuur gepropageerd wordt (middels muziek, eten, mochitsuki en dergelijke). Een leuke mix van academische en culturele activiteiten, zo dacht ik aanvankelijk, en ik keek al uit naar het festival van dit jaar, dat plaats zal vinden in augustus.

Onlangs gaf de Japanse organisator (een hoogleraar aan een onbekende universiteit ergens in Tokyo) een lezing aan Phan Chau Trinh University, teneinde studenten en staf te interesseren voor het festival van dit jaar. Na afloop van de lezing zou er een ontmoeting zijn tussen de betreffende hoogleraar, de Japanse culturele organisatie die uiteindelijk verantwoordelijk is voor het festival (gut, en ik dacht nog wel dat hun raison d'être het leveren van een bijdrage aan het behoud van Vietnamees cultureel erfgoed was... blijken ze ineens nog een andere agenda te hebben!), en vertegenwoordigers van Phan Chau Trinh University. Daar ondergetekende sinds kort als docent verbonden is aan het Japanse trainingscentrum, mocht ook hij hierbij aanwezig zijn. Hij koesterde de stille hoop dat hij deze zomer wellicht mee zou kunnen helpen met het organiseren van deze of gene academische activiteit, of misschien zelfs wel een praatje zou mogen houden. Naïef als hij was.

Nu moet ik even uit de school klappen, letterlijk en figuurlijk. U moet weten dat in de academische wereld grosso modo dezelfde regels gelden als in de wereld van handelsrelaties en ontwikkelingshulp. Men heeft hier bijzonder weinig geld. De universiteit heeft geen kopieermachine, geen cd-spelers, en nauwelijks computers. Er kunnen geen visitekaartjes voor medewerkers vanaf. En maakt u zich ook vooral geen illusies over de hoogte van de salarissen... Dus voor de totstandkoming van het Japanse trainingscentrum moest men aanspraak doen op de middelen van een zekere Japans culturele organisatie. Die is op dit moment bezig de aanvraag te 'bestuderen'. Oh, en by the way, er vindt deze zomer een cultureel festival plaats; of de betreffende universiteit daar misschien ook een bijdrage aan zou kunnen leveren...? Wat een toeval!

U begrijpt hopelijk dat er hier nou niet bepaald sprake is van een evenwichtige machtsverhouding, en u begrijpt ook dat het hier niet draait om iets als gemeenschappelijke waarden of een gedeelde cultuur. Het draait, heel simpel, om een enkel ding. Juist ja: doekoe. Een stapeltje yen in ruil voor medewerking aan nationalistische propaganda.

Enfin, laten we verder gaan met het verhaal. Ik had het over de lezing van de Japanse hoogleraar. Daarover kunnen we kort zijn: het was een aanfluiting, een regelrechte belediging van het publiek. Dat ervoer het blijkbaar niet zo, getuige het grote aantal keren dat er gelachen werd, maar dat had minder te maken met de inhoud van de lezing dan met de creativiteit en vrijpostigheid van de tolk - de enige in het gezelschap die zich geen moer aantrok van de mores, maar het ook niet zo nauw nam met de oorspronkelijke tekst, daar hij zich donders goed realiseerde dat er buiten hem niemand was die zowel het Japans als het Vietnamees beheerste. De professor toonde een uitgebreide fotoserie van zijn familie en studentes, vroeger en nu, hetgeen op mij een ongepast exhibitionistische indruk maakte. Vervolgens toonde hij een paar Vietnamese foto's. Het punt dat hij wilde maken was onthutsend simplistisch: kijk eens, Vietnam en Japan zijn hetzelfde, want in beide landen liep men vroeger in traditionele kleding rond, en nu niet meer. Beide landen 'moesten' moderniseren en verwesterlijken, en dus begrijpen we elkaar, zo luidde de conclusie - even onorigineel als onwetenschappelijk. Kom nou toch, een stropdas maakt iemand nog niet modern, laat staan westers. Nog even afgezien van het feit dat een groot deel van de Vietnamese vrouwen dagelijks gekleed gaat in traditionele
áo dài.


Net toen ik me vertwijfeld afvroeg hoe lang ik nog naar deze flauwekul moest luisteren, veranderde de professor van onderwerp. Hij ging direct over op het andere uiterste: een droog, technisch verhaal over de architectuur van traditionele Vietnamese woningen, waar geen van de aanwezigen iets van begreep, daar niemand hier architectuurgeschiedenis studeert. Het was tien minuutjes onbeschaamd kennis etaleren, maar er werd geen enkel verband gelegd tussen de architectonische details en, pak hem beet, historische ontwikkeling of, hemeltje nee, wetenschappelijke theorie. Een eerstejaarsstudent zou er misschien net mee wegkomen, maar goeie God, een professor die niet meer kan dan het tonen van een paar plaatjes en het rondstrooien van wat jargon...? Overigens sprak de beste man geen woord Vietnamees, ondanks het feit dat hij zich naar eigen zeggen reeds zes jaar bezighoudt met het bestuderen van Vietnam. Ik zou me doodschamen.

Nadat de professor trots wat volstrekt irrelevante foto's had laten zien van zijn eigen 'postmodernistische' woning, begon hij te vertellen over het festival, deze zomer. Dat wil zeggen: we kregen wat beelden te zien van eerdere festivals, en de professor beloofde dat het deze zomer nog groter en succesvoller zou worden. Over de inhoud van het programma repte hij met geen woord. Wel verzocht hij alle studenten vriendelijk doch dringend deze zomer niet op vakantie te gaan, althans niet half augustus, want het festival had veel vrijwilligers nodig. Er was immers hulp nodig bij de mochitsuki (het slaan van rijst om rijstcake te maken), en men kon ook wel wat gidsen gebruiken om bezoekende studenten rond te leiden. Oh ja, en die bezoekende studenten hadden ook een slaapplaats nodig. Het zou heel fijn zijn als ze bij jullie konden logeren...! Weet je wat, E. (de vrijwilligster die werkt voor de culturele organisatie - ze sloeg beschaamd de ogen neer) maakt wel even een lijst, waar jullie je gegevens op kunnen schrijven om je aan te melden voor het 'homestay' programma. Natuurlijk staat er een kleinigheidje tegenover. En hij lachte als de Kerstman: 'hohoho.'

Nadat de rituele beleefdheidsplichtplegingen waren uitgewisseld begaven de professor, zijn tolk, de vertegenwoordigers van het culturele instituut, een aantal medewerkers van de faculteit die het Japanse trainingscentrum heeft opgezet, en ondergetekende zich naar een kleiner lokaal. Eindelijk, een serieuze vergadering. Eindelijk zou er over de inhoud gesproken worden. Dacht ik. Maar nee hoor, we zaten nog niet of de professor begon weer over logistieke zaken. Het was hem vooral om het aantal beschikbare slaapkamers te doen. Of dat maar zo snel mogelijk geregeld kon worden. De decaan van de faculteit knikte deemoedig. Hij zat diep voorovergebogen, zijn handen krampachtig gevouwen, als was hij aan het bidden. 'Daar staat natuurlijk wel wat tegenover. Elke student krijgt 5 dollar per nacht per student die onderdak verleend wordt,' voegde professor Kerstman daar aan toe, groothartig als hij was.

Een van de vertegenwoordigers van het culturele instituut deed een voorzichtige poging het gesprek op een ander onderwerp te brengen. Maar hij was jong en onervaren, en had overduidelijk een lagere status dan de professor. Deze maaide hem dan ook beleefd doch probleemloos weg, om verder te gaan met zijn monoloog over vruchtbare samenwerking, en een herhaling van zijn verzoek toch vooral voor logeeradressen te zorgen. Hij gedroeg zich als een keizer in een reisbureau.

Plotseling vroeg iemand naar het programma. Misschien was het wel de tolk - de enige in het gezelschap die immuun leek te zijn voor de machtsverhoudingen - die het onderwerp aansneed. 'Zou je ze niet eens vertellen wat het programma is?' vroeg hij. De professor was even stil. Ik wist niet wat ik hoorde. Ik was er vanuit gegaan dat men al lang op de hoogte was van het programma, maar nee, men wist van niets. 'Daar zal A. voor zorgen,' zei de professor, laf als hij was. 'Hij zal jullie het programma opsturen.' A. was de onervaren werknemer van de culturele organisatie, officieel verantwoordelijk voor de organisatie van het festival. A. knikte. En knikte nog eens. En nog eens. Zijn neus raakte bijna de tafel aan.

Beste A., waarom heb je ze in godsnaam niet eerder het concept-programma gestuurd?

'Weet u al wie de lezingen gaat geven?' vroeg de decaan van de faculteit met zachte stem. 'Ja hoor,' zei de professor, en hij noemde wat namen van docenten van gerenommeerde universiteiten. 'Wij hebben ook docenten die wat afweten van de geschiedenis van de stad,' zei de decaan. 'Misschien dat een van hen...' Hij ging steeds zachter spreken. De tolk vertaalde. De professor keek alsof hij het in Keulen hoorde donderen. 'Ja, dat weet ik niet hoor. Ik weet toch niet wat de specialisaties van de mensen hier zijn!?'

Ik was met stomheid geslagen.

En dat durft te spreken over academische samenwerking? Dat organiseert een congres met lezingen, schakelt de hulp in van de lokale universiteit, maar neemt geen seconde de moeite zich te verdiepen in wat er aan die universiteit gebeurt op het gebied van onderzoek? Wat is dat voor figuur?

Gelukkig werd de vergadering toen beëindigd, want er waren mensen met andere verplichtingen. Gelukkig, want mijn bloed begon steeds meer te borrelen. Maar ik had drie dingen geleerd. Ten eerste: al dat gelul over Aziatische samenwerking en gelijk(waardig)heid is een wassen neus. Het machtsverschil tussen de verschillende Aziatische landen is ongekend groot, ook in de academische wereld - dat kan geen propagandapraatje verhullen. En uiteindelijk draait het natuurlijk primair om een ding: geld. Ten tweede: Japan is nog steeds niet over haar koloniale arrogantie heen. Dat wist ik natuurlijk al langer, maar deze ervaring heeft eerdere indrukken nog eens bevestigd. De houding van deze professor was grof en beledigend, ook al bediende hij zich van beleefde woorden - maar daar zijn Japanners nu eenmaal uitermate bedreven in, grofheden verpakken in beleefdheden.

Ten derde: mijn hulp kunnen ze vergeten. Ik denk dat ik in augustus heel ver weg ben.


Illustratie: de Japanse brug in Hoi An, Vietnam, te zien op een oude Franse ansichtkaart

Tuesday, 12 May 2009

Big C

After having lived in big cities (Amsterdam, Tokyo and London) for a period of nearly six years, I felt a strong desire to live in or near the countryside again. After all, I grew up in a small countryside village, so I am used to being surrounded by green fields and fresh air. Although I do appreciate the amenities of the big city, I will always be a country boy. I feel more at ease in the middle of nowhere than in the middle of Shinjuku or Westminster. Green is my favourite colour, and I prefer the smell of cows to the smell of cars.

One of the first things that struck me when I arrived in Hoi An about two months ago, was the lovely surrounding countryside. I immediately rented a bicycle and explored the area, even though I had not visited any of the historic buildings of the old town yet. And when I decided to stay and try to find a job here, one of the reasons why I preferred tiny Hoi An to the big city of Da Nang (30 kilometres north and a population of one million) was exactly this: the proximity of rice paddies, farming villages, and a small river delta.

Alas, I had forgotten that life in a small town is not always as idyllic as it seems at first sight. Of course, one of the drawbacks is the commuting - but this I knew beforehand, and to be honest, I don't really mind. I am used to it anyway, and I much prefer riding my motorcycle on a Vietnamese coastal road to cycling through the traffic and rain of North London.

However, there are other drawbacks. Life in the big city is much more anonymous than life in the countryside, and I have come to believe that this is a positive thing- at least when most countryside people have a worldview and morality that is strongly conservative, sexist, and xenophobic. Frankly, I have had it with all the gossip and insults addressed at me, my girlfriend, and her family. The majority of the people here strongly disapprove of a mixed relationship, and they try their best to make life difficult for us, in different ways. Usually, they just speak about us disapprovingly, behind our backs. Sometimes they throw insults at us directly. A policeman asked my girlfriend: "What's wrong with Vietnamese boys? Can't you find a Vietnamese boyfriend?" This would be considered sexual harassment at home, but here apparently it is considered acceptable - at least no one dares to protest, powerful as the police are. And a couple of weeks ago, some of the local men went so far as to sabotage my motorcycle by cutting the gas cable with a knife, after they had seen the two of us together.

One more thing I don't like about living in Hoi An is shopping for food. Of course, Hoi An has a big market, with delicious fresh seafood and vegetables. But shopping is always a fight, as nearly all merchants will try to overcharge you, sometimes asking several times the price they would ask a Vietnamese person. If you just need some tomatoes and eggs, you don't really feel like haggling for half an hour. Moreover, not all the products I am used to are for sale at the market, nor at the small grocery stores elsewhere in town. So when it comes to shopping, I am glad I live near a big city, which has a couple of supermarkets with fixed prices and imported products.

One of the supermarkets is called Big C. It is located inside a department store, which also has a cinema, where one can watch the latest Hollywood films (tickets only cost about $2.50). Shopping at Big C is quite an experience, especially when you are on your own. Before you enter the supermarket, you have to put your bag in a locker - not all Vietnamese are used to the concept of self-service yet, to put it euphemistically. But then, you can actually buy such delicious things as wholemeal bread, peanut butter (fair enough, it's not the real one, but even imported American sweet peanut butter is better than no peanut butter at all), French raspberry syrup (more expensive than a seafood meal in a restaurant, but it's worth it), Japanese tofu, chickpeas, and imported liquor.

There are way fewer tourists in Da Nang than Hoi An, so most people are not used to seeing foreigners. As a result, people in Da Nang generally are more friendly towards foreigners (although I have heard some stories of nasty xenophobic bullying in Da Nang as well, but nonetheless, my overall impression is that people are nicer), but also more curious. When you are walking in the supermarket alone, you are continuously followed by children shouting "hello hello" and "wha you name". Meanwhile, most women cannot resist the temptation to study the contents of your shopping cart. Lots of bread and milk, strange imported European products, but also familiar items such as fruit, vegetables, fish and soy sauce... Why, it looks as if this foreign man actually cooks himself! And they look at you admiringly, as they are not used to seeing men who cook.

This is not the first time I live in a foreign country. As most of you know, last year, I lived in the UK, and a couple of years ago, I spent one year in Japan. But trust me: living in a small Vietnamese town is much more challenging than living in London or Tokyo. Although there are some similarities between Japan and Vietnam, the differences between the two countries strike me as much more profound. This may be partly due to the fact that when I went to Japan I already spoke Japanese and knew quite a lot about the country, whereas when I came here I had very little knowledge of the Vietnamese language and culture. But there is more to it. The Japanese public sphere is a relatively easy place to navigate. People are generally polite and friendly, or simply not interested in you, but they hardly ever behave rudely. Japanese bureaucracy may be frustrating at times, but at least there is no corruption and lawlessness, as is the case in Vietnam. There is little harassment, little in-your-face xenophobic hostility, and little crime. Let's be honest: Japan and Vietnam may both be Asian, Buddhist, Neo-Confucian, influenced by Chinese culture, et cetera; and there may be similarities when it comes to art, religion, architecture and social values. But the ways in which people behave in public, relate to each other, relate to the Western Other, and relate to the state, are strikingly different. Hence, living in Vietnam is a completely different experience from living in Japan.

The other day, after I had finished my shopping (and spent the entire income of two English classes on delicious imported goods, shame on me) , I went to the lockers to get my bag. The things I had bought had been put into a number of plastic bags - one of the few things Vietnamese people hand out generously, unfortunately - but I preferred putting them in my backpack. When I arrived at the desk, I saw something which I had not seen before in Vietnam: a queue. Not that places here are never crowded (trust me, they are), but Vietnamese people simply do not queue - they just fight to be next, or they yell at the waiter or salesperson they want to buy something from. However, I did not give it much thought, and I queued, too.

I was standing behind a man, who looked like he had not shaved for a week. He wore a shabby purple t-shirt, in stead of the striped shirt that most Vietnamese men wear. He was quite tall, had a long face, and wore glasses. "He looks quite Japanese," I thought.

From behind us, a number of people appeared. They ignored us, went to the desk, gave the employee the number of their locker, and got their bags. They did not have that guilty look that people who deliberately jump a queue usually have. Apparently, they did not understand that we were queuing. Perhaps they did not even know the concept. They were followed by some others, who did the same thing: they ignored us, and went to the desk.

The man did not move an inch. He looked completely flabbergasted. This had never happened to him before, and he simply did not know how to react - so he did not react at all. After a while, he called his wife, who stood a few metres away. "I really thought I was queuing," he said - in Japanese. His voice expressed shock, not anger. His wife shook her head, smiling. I could not tell whether she was Japanese or Vietnamese.

I did not want to wait any longer. I went to the desk and got my bag. More people were coming, and they all ignored him. The employees behind the desk ignored him, too. He still did not move.

I could not help it, I had to say something. "Japan and Vietnam are quite different, after all, aren't they?" I asked him, in Japanese. I smiled at him.

He looked at me, even more surprised than before. It took him a few seconds to realise what had just happened. Then, all of a sudden, a smile appeared on his face. It was a beautiful smile. It expressed relief. It reminded me of the sun, suddenly appearing at the end of a heavy shower.

"Yes, quite different, indeed!" he exclaimed, wholeheartedly. Finally someone who understood!

Thank God we are all so different. And thank God we are able to overcome those differences a little bit, not by denying them, but by understanding and accepting them.

I drove back to my little town, my backpack filled with peanut butter, milk, raspberry syrup and chickpeas. People were busy working on the rice fields. Somebody rode a big buffalo. The sun was gradually moving towards the horizon, painting the sky purple. Children were cycling home, yelling at each other, and laughing.

Pasta for dinner, tonight.

Friday, 8 May 2009

Fort Europa, deel 1

Ik ben van de Europese generatie. Open grenzen zijn voor mij een vanzelfsprekendheid. Frankrijk, Duitsland, België en Groot-Brittannië liggen voor mijn gevoel om de hoek, en een bezoekje aan of langdurig verblijf in een van die landen zie ik als de gewoonste zaak van de wereld. De vrijheid om je ongehinderd te kunnen voortbewegen, en daarbij zonodig landsgrenzen te oversteken, is een historische verworvenheid, en een van de redenen waarom ik een groot voorstander ben van Europese integratie. Sterker nog, ik ben voorstander van een letterlijk grenzenloze wereld – een vrij radicaal politiek standpunt, dat indruist tegen de meeste gangbare opvattingen over migratie, daarvan ben ik me wel bewust. Het concept ‘natiestaat’ mag van mij doodverklaard worden, en begraven in de zwarte pagina’s van de geschiedenisboeken. De nationalistische renaissance die de afgelopen vijf jaar de Europese televisieschermen, opiniepagina’s en verkiezingsuitslagen teistert bekijk ik dan ook met argusogen.
Desalniettemin ben ik gefascineerd door het fenomeen landsgrenzen. Dat was ik al toen ik als klein kind het drielandenpunt in Vaals bezocht, en dat ben ik nog steeds. Om de een of andere reden zoek ik steeds interessante grenzen op. Ik stond bij de grens tussen Libanon en Israël, en die tussen Noord- en Zuid-Korea. Ik bezocht Betlehem, in de Palestijnse Westelijke Jordaanoever, en zag de verschrikkelijk lelijke muur die Israël daar illegaal op Palestijns grondgebied gebouwd heeft (daarmee Palestijnse burgers hun bewegingsvrijheid verder ontnemend). Ik zal ook niet snel vergeten hoe ik in hartje Koerdistan te voet een onbekende grensovergang tussen Turkije en Syrië overstak. Dergelijke grenzen hebben voor mij tegelijkertijd iets absurdistisch als iets exotisch.
Wij vinden het vanzelfsprekend dat we kunnen gaan en staan waar we willen, ook buiten Europa. Akkoord, soms moeten er wel eens wat bureaucratische horden overwonnen of banbiljetten neergelegd worden voor een visum, maar uiteindelijk beschouwen we het als ons geboorterecht elk oord ter wereld te mogen bezoeken, mits we het ons financieel kunnen veroorloven. Noemt u mij een plaats op deze wereld waar geen Lonely Planet-reisgids over geschreven is. Een vakantie naar Thailand, Bali, Gambia of Cuba – het is inmiddels de gewoonste zaak van de wereld. De avontuurlijken en verveelden onder ons begeven zich naar Bhutan, Myanmar, Oezbekistan of, waarom ook niet, Antarctica. Wij hebben, kortom, alle bewegingsvrijheid die we ons maar wensen. Wij kunnen over land van Vladivostok naar Kaapstad reizen, als we dat zouden willen. En we staan eigenlijk zelden of nooit stil bij hoe bijzonder dat is, vanzelfsprekend als we het vinden. Echter, deze bewegingsvrijheid geldt alleen voor inwoners van landen die gelden als ‘rijk’ (Europa, Noord-Amerika, Australië en Japan). De overgrote meerderheid van de wereldbevolking, die ons beschouwt met een mengeling van afgunst, bewondering en afkeer, mag likkebaardend kijken naar Hollywoodfilms, commercials en sitcoms, Coca-cola drinken, en dromen over het Beloofde Land - ondertussen donders goed wetend dat ze zelf nooit of te nimmer ook maar een landsgrens zullen oversteken.
Wanneer ik op vakantie wil naar Thailand, Marokko, Indonesië of Turkije, dan koop ik een ticket, en dan krijg ik bij aankomst een stempel of visum. Misschien moet ik een briefje invullen met mijn persoonlijke gegevens, misschien moet ik een of twee tientjes betalen, maar daar blijft het bij. Meer bureaucratie is niet nodig. Ik kom uit het rijke Nederland, ik heb een creditcard op zak, dus ik ben welkom. Echter, wanneer iemand van buiten Europa, die in een ‘arm’ land woont, op vakantie wil in Europa, dan moet hij of zij zich door een bureaucratische jungle worstelen waar de honden geen brood van lusten. Weet u wat iemand uit Vietnam, Egypte of Brazilië aan documenten moet verzamelen om zelfs maar in aanmerking te komen voor een toeristenvisum? Weet u wat voor stapel papierwerk nodig is voor een weekje Keukenhof, Eiffeltoren en Colosseum, of voor een bezoek aan de (aanstaande) schoonfamilie? Houdt u zich goed vast, daar gaan we:

Which documents must be submitted before individual visa applications can be considered?
A) For all applicants the following general requirements apply, regardless the purpose of visit:
- A passport or official travel document accepted by the SCHENGEN countries and valid for at least 3 months longer than the validity of the visa, with a blank visa page
- One application form affixed by a recent passport photo, filled out completely and signed by the applicant with 1 extra recent passport photo.
- Payment of visa fees, non-refundable.
- Identity card
- Travel medical insurance (for the EU, at least coverage of 30.000 EUR), covering eventual fees for health care, hospital emergencies and medical repatriation, to be submited after the application has been approved). Diplomatic and Official Passport holders are exempted.
- Confirmed flight reservation
- Applicants must personally submit the documents.
B) Additional specific required documentation supporting a visa application depends on the purpose of the visit :
1. Purpose of visit: Visiting friends/relatives:
- Invitation or sponsor letter of the inviter, which has been legalized by his/her municipality/city town hall (this letter is only valid for 3 months)
- Proof of relationship to relative (i.e. birth certificates, residential registration book, marriage certificate)
- A copy of the inviter’s Dutch passport or a copy of his/her residential permit.
- If friend/relative finances the stay: his/her last three monthly salary slips, copy of labour contract and confirmation of employment.
- If applicant finances the stay: proof of properties or of solvability: e.g. bankbook, house/land owership certificates.
- approval of leave from employer If applicant is employed
2. Purpose of visit: Business
- Invitation letter from Dutch company
- If self-employed, copy of applicant’s company’ business registration with Plan and Investment Department (original must be shown for verification)
- Official letter from employer stating purpose of travel, stating who will finance the business trip.
- Supporting document: proof of solvability (tax payments, financial report, bank book of the last three months)
- Proof of trading history between the foreign company and (employer of) applicant
3. Purpose of visit: Tourism
- Travel plan from a travel agency
- Confirmed hotel reservations
- Proof of solvability: e.g. bankbook of current and previous calendar years or valid credit card
- If employed: approval of leave by employer.
4. Purpose of visit: Conference/Course/Training
- Invitation from the organiser of conference/course in our home country, to be forwarded directly by this company to the Embassy
- Original letter from employer stating purpose of conference/course and stating who will finance conference/course.
- Proof of payment for conference/course or proof of solvability
Bron: Website van de Nederlandse ambassade, Hanoi, Vietnam

Voor de goede orde: het gaat hier om een lullig toeristenvisum, niet om een permanente verblijfsvergunning. Kunt u het zich voorstellen, dat u een weekje op vakantie gaat in Turkije, en een dergelijke bureaucratische ellende zou moeten doorstaan? U zou verontwaardigd een andere vakantiebestemming zoeken, en gelijk heeft u. Maar voor wie uit een 'arm' land komt, en Europa wil bezoeken, is dit de harde realiteit. Europa is namelijk bang. Bang voor de boze buitenwereld, die vol parasieten is. Die parasieten wil men koste wat kost buiten de deur houden. U ziet het: de xenofobische paranoia is lang en breed geïnstitutionaliseerd.

Let wel: ook als aan alle voorwaarden voldaan is, behouden Europese ambassades zich het recht voor visa te weigeren. Dat doen ze dan ook regelmatig. Zeker Nederland is een kampioen waar het gaat om het weigeren van mensen, met alle persoonlijk leed van dien. Op de website van de Stichting Buitenlandse Partner staan hartverscheurende verhalen te lezen van mensen die hun partner maar niet naar Nederland kunnen halen. Afgewezen op grond van 'onvoldoende financiële middelen' - zelfs wanneer de aanvrager heeft aangetoond wel over de vereiste middelen te beschikken - of, erger, 'vestigingsgevaar' - een nietszeggende term die door elke chagrijnige IND-fascist gebruikt kan worden om een dikke vette NEE door een naam te zetten. Volstrekt willekeurig. Heet de aanvrager Mohammed? Komt hij uit een schurkenstaat? Heeft hij een louche kop? Is er ergens een formulier niet helemaal correct ingevuld? 'Vestigingsgevaar'!
En dan ben je weer honderd euro kwijt, plus de reiskosten om naar de ambassade te komen (immers, elke aanvraag moet persoonlijk gedaan worden). Dan mag je uithuilen, het opnieuw proberen, en weer afgewezen worden. Want Fort Europa is bang.
Stel dat het lukt. Je hebt een liefhebbende en enigszins vermogende schoonfamilie die je uitnodigt, bereid is de vernedering te ondergaan hun loonstrookjes op te sturen naar en te laten bestuderen door ambtenaren wiens raison d'être het pesten en dwarszitten van mensen is (wat voor mensen zouden er nou solliciteren naar een baan bij de IND? Heeft u zich dat wel eens afgevraagd? Louter sadisten, die er genoegen in scheppen mensen het leven zuur te maken? Moraalloze pragmatici, die een goedbetaalde baan willen, om vervolgens 'gewoon hun werk te doen'? Of ook ideologisch overtuigde, oprecht racistische Verdonkianen? Ik zou het niet weten...), en zich te laten screenen door de AIVD. Je slaagt er met hun hulp in een toeristenvisum te bemachtigen, en je bezoekt het land van je geliefde. Je besluit samen verder te gaan. Wat dan?
Je zou natuurlijk kunnen gaan leven in het land van de andere partner. Probleem opgelost. Sommige mensen kiezen hiervoor. Je begint een leuk restaurantje of hotelletje, je zet je in voor een liefdadigheidsorganisatie, je geeft Engelse les. Je redt je wel.

Maar er zijn verschillende redenen te bedenken om je niet permanent in een land als, pak hem beet, Vietnam te willen vestigen. Zo is niet iedereen tevreden met een toekomst als hoteleigenaar of taaldocent - sommige mensen hebben ambities die elders liggen. In concreto: een academische carrière in Vietnam, ik zie er weinig heil in. Buiten dat: ik wil mij niet permanent vestigen in een land waar ik continu geconfronteerd wordt met boze racistische blikken en tongen, waar ik serieus moet oppassen met wat ik schrijf en zeg omdat er geen vrijheid van meningsuiting is, waar corruptie en nepotisme hoogtij vieren, en waar ik om verschillende redenen nooit of te nimmer mijn kinderen naar school zal willen laten gaan.

Je zou denken dat het een grondrecht is je te vestigen in je land van herkomst, samen met je partner. Helaas, de Nederlandse overheid denkt daar anders over. Onder het toeziend en goedkeurend oog van de normen-en-waarden predikende huichelaar Jan-Peter B., minister-president namens het Christen Democratisch Appèl, heeft de Volkspartij voor Vrijheid (het meest betekenisloze, wat zeg ik, verkrachte woord in de Nederlandse politiek - Wilders was niet de eerste) en Democratie enkele jaren geleden verzonnen dat Nederlanders met een laag inkomen niet meer in hun eigen land mogen wonen met hun echtgeno(o)t(e). Is dat nou vrijheid, VVD? 'Alleen als je geld hebt, dan is de vrijheid niet duur', zo zong het Klein Orkest lang geleden al... En geacht CDA, was het gezin niet de hoeksteen van de samenleving, volgens u? Of geldt dat niet voor gezinnen met een, oh jakkes, buitenlander in de gelederen? Zijn dat die normen en waarden waar u op doelt: een gezin uit elkaar trekken?

Het is duidelijk. Zolang ik geen vast inkomen heb dat ruim boven het minimumloon ligt, zal ik mij niet met mijn geliefde in Nederland kunnen vestigen. Met dank aan Balkenende en Verdonk. Met dank aan de xenofobische paranoia jegens 'importbruiden'.

Zelfs als ik wel genoeg verdien, is het nog niet zeker dat ze met me in Nederland kan gaan wonen. Daarvoor moet namelijk eerst een taaltest gedaan worden. Om je in Nederland te mogen vestigen, moet je eerst bewijzen dat je de taal spreekt, door een telefonisch examen te doen op de Nederlandse ambassade in je land. Mijn God, kan dat nou echt niet na aankomst? Die hele obsessie met de Nederlandse taal is even absurd als triest. Alsof men niet kan functioneren in Nederland zonder eerst in het eigen land een paar woordjes van de taal geleerd te hebben. Volstrekte flauwekul natuurlijk. Maar kennis van het Nederlands is nu eenmaal verworden tot een symbool van nationale loyaliteit, en een stokpaardje van alle neo-nationalistische politici, links, rechts en in het midden. Zeggen dat migranten zich best in Nederland kunnen redden zonder eerst wat woordjes gestampt te hebben is vloeken in de kerk.

Buiten de taaltest moet men op de ambassade ook een zogenaamde 'inburgeringstest' doen. Vantevoren wordt men geacht een DVD te bestellen, waarop de film Naar Nederland staat. Voor 65 euro (!) krijgt men wat suffe, nationalistische propaganda voorgeschoteld, compleet met een paar pornografische plaatjes (want in Nederland, daar zijn we zoooo vrij, daar mag een vrouw met haar blote tieten over het strand lopen! Wat zijn wij toch Verlicht...!). En dan mag men daar vervolgens vragen over beantwoorden. 'Wat doe je in Nederland als je twee mannen ziet zoenen?' 'Wat doe je als iemand een feestje geeft en je bent niet uitgenodigd?' 'Wat doet Sinterklaas met stoute kinderen?' Dergelijke kulvragen. De neo-nationalistische ideologie druipt er van af.

Denkt u echt dat een taaltestje en een suffe propagandafilm 'integratieproblemen' oplossen? Ik mag hopen dat u niet zo naïef bent. Helaas, de meerderheid van uw gekozen volksvertegenwoordigers is dat wel.

Laten we de dingen maar bij hun naam noemen. Deze test is gewoon een ordinaire manier om het arme kaf van het rijkere koren te scheiden, en en passant de staatskas een beetje te spekken, niets minder. Weet u wat een dergelijk examen kost? 350 euro. 350 euro, voor een lullig testje, telefonisch afgenomen door een computer... Drie maandsalarissen, jawel! Daarbij komen nog de reiskosten om naar de ambassade te gaan (weer een maandsalaris) en de absurde prijs van die DVD (weer een half maandsalaris). Ja, zo filter je de proletariërs er wel uit! Het is dan ook weinig verwonderlijk dat:
sinds de invoering van de Wet Inburgering Buitenland het aantal aanvragen met meer dan de helft [is] gedaald. Alleen hoger opgeleiden komen nu nog binnen. Wat er met de rest gebeurt, lijkt de regering niet te boeien. Of toch? De Wet blijkt een vondst: wat met embryoselectie niet mag, mag gerust met buitenlandse partners: alleen als ze rijk, mooi en slim zijn. (...)

De wet inburgering buitenland discrimineert niet alleen naar sociale afkomst maar ook naar nationaliteit. Burgers van Nieuw-Zeeland, Japan of Zuid-Korea hoeven niet, maar van China, Peru of Georgië moeten wel slagen. Human Rights Watch heeft een tijdje geleden Nederland aan de schandpaal genageld voor deze discriminatie en onredelijke barriere voor het gezinsleven. Ook de Gezinsherenigingsrichtlijn waar Nederland enkele jaren gelden mee heeft ingestemd, staat dit beleid niet toe. Je mag het volgen van een cursus opleggen voor de toelating, maar niet een bepaald kennisniveau eisen. Bovendien moet een lidstaat bij een verzoek tot gezinshereniging alle individuele omstandigheden en belangen meewegen in het besluit. Dat verzuimt Nederland consequent: de computer bepaalt zelfstandig of het gezinslid mag komen.
Uit een artikel van Tineke Strik, Eerste Kamerlid GroenLinks, juni 2008
Het is dat u er woont, en dat ik u mis. Het is dat het Hogeland er te vinden is, de Waddenzee, de Lemelerberg, Gaasterland, het Geuldal en de Hoge Veluwe. Het is dat Amsterdam, Groningen, Leiden, Maastricht, Utrecht en Nijmegen de mooiste en gezelligste steden van de wereld zijn. Het is dat een leven zonder hollandse nieuwe, pannenkoeken, zoute drop en witbier van de tap een beetje leeg is. Anders zou ik zeggen: weet u wat, Nederland kan me gestolen worden.
Kent u Het vogeltje dat te ver vloog? Het was een van mijn favoriete prentenboeken, ooit. Om de een of andere reden moet ik er steeds aan denken. Het verhaal gaat ongeveer als volgt:
In een nestje tussen de klimop zat een heel klein vogeltje. De hele dag vlogen vader en moeder af en aan om eten te brengen: vliegjes en wormpjes. zo kon het vogeltje gauw groot worden.
Toen het zijn vleugels goed op en neer kon bewegen, gaf zijn moeder hem zijn eerste vliegles.
“Ga op de rand van het nest zitten”, zei ze. “Koppie op en klapper met je vleugels! Dan moet je opspringen, de lucht in, en proberen naar die muur te vliegen! Dat is genoeg voor de eerste keer.”

Het vogeltje ging op de rand van het nest zitten. Het hield zijn kopje op, fladderde met zijn vleugels en sprong de lucht in.
Wat gek! Hij viel niet. Dat vliegen ging best goed. “Ik kan nog wel verder vliegen dan die muur.” dacht het vogeltje. “Ik kan over die hele akker heen vliegen. En .. Over die daar .... En over de rivier! .. Nu kan ik de hele wereld bekijken .”

En vlugger en vlugger bewoog het zijn vleugels. Vliegen was heerlijk! Maar na een tijdje begonnen de vleugels van het vogeltje pijn te doen. Het moest een plekje vinden om uit te rusten. Maar waar? In een nest natuurlijk!
Daar zag hij een nest boven in een boom. Een groot nest, dat gemaakt was van takjes, Het zag er erg slordig uit. Op het nest zat een grote zwarte kraai.

“Mag ik bij je komen zitten om uit te rusten?”, vroeg het vogeltje. “Kun je krassen: Kra, kra, kra?” , vroeg de zwarte kraai.
“Nee, ik kan alleen tjilpen. tjiep! Tjiep! Tjiep!”
“Dan mag je er niet in ...... bij mij hoor je niet!”
Het vogeltje vloog verder en al gauw zag het weer een nest. Boven in een struik. Het vogeltje was zo moe, dat het zijn vleugeltjes nog maar net op en neer kon bewegen. Er zat en houtduif met mooie zachte veren.

“Mag ik bij je komen zitten om uit te rusten?”, vroeg het vogeltje. “Kun je koeren: roekoe, roekoe, roekoe?”, vroeg de grijze houtduif.
“Nee, ik kan alleen tjilpen. tjiep! Tjiep! Tjiep!”
“Dan mag je er niet in .... bij mij hoor je niet!.
Het vogeltje vloog verder. Het was nu èrg moe. Gelukkig zag het een grote boom met een gat erin. Daar zou hij vast in kunnen kruipen om uit te rusten. Het vogeltje keek naar binnen. In het gat woonde een bruine uil met een kromme snavel.

“Mag ik bij je komen zitten om uit te rusten?”, vroeg het vogeltje.
“Kun je oehoe, oehoe, oehoe roepen?” vroeg hij.
“Nee, ik kan alleen tjilpen. tjiep! Tjiep! Tjiep!”
“Dan mag je er niet in .... bij mij hoor je niet!"

Langzaam vloog het vogeltje verder tot aan de oever van de rivier. Daar zag hij een nest . Dat nest was gemaakt van biezen en riet en lag vlak aan het water. Het was groot en leek een heerlijke plaats om uit te rusten. Het vogeltje hupte er naar toe. Een wilde eend met een brede gele snavel zat op het nest.
“Mag ik bij je komen zitten om uit te rusten?”, vroeg het vogeltje.
“Kun je snateren: kwaak , kwaak, kwaak?” vroeg de wilde eend.
“Nee, ik kan alleen tjilpen. tjiep! Tjiep! Tjiep!”
“Dan mag je er niet in ...... bij mij hoor je niet!”

Het vogeltje was zo moe, dat het niet meer kon vliegen.
Het begon al donker te worden. Vlakbij zag het een grote vogel rond hippen.
“Hoor ik soms bij jou?” vroeg het doodvermoeide vogeltje.
Ik kan alleen maar tjilpen, tjiep, tjiep, tjiep!”
“Natuurlijk hoor je bij mij”, zei de grote vogel. “Ik ben je moeder en ik heb de hele dag naar je gezocht. Ga maar gauw op m’n rug zitten. dan vlieg ik je naar huis.”
Het vogeltje vond het heerlijk om op de rug van zijn moeder te kruipen. Hoog over de bomen bracht zij hem terug naar het nestje tussen de klimopbladeren. Daar kroop het vogeltje onder de warme vleugels van zijn moeder. En was meteen vast in slaap.
"Heb je euro's? Knisper, knisper, knisper?"
"Nee, ik heb alleen maar toekomstdromen. En een lieve man/vrouw bij wie ik wil wonen."
"Dan mag je er niet in. Bij ons hoor je niet!"
Ik blijf nog even hoop houden. Maar dat ik opzie tegen de strijd die me te wachten staat, zoveel mag duidelijk zijn.

Sunday, 3 May 2009

Zevenhonderdvijftig herinneringen

Wie verhuist, verliest publiek. Toen Studio Sport van de NOS overging in mollenhanden, verloor het maar liefst een miljoen kijkers. Daar kon geen lief lachende Humberto Tan iets aan doen. En sinds Sesamstraat om half zes uitgezonden wordt is het eveneens het grootste deel van haar kijkers kwijtgeraakt. Geen wonder dat Staartjes cum suis ervoor strijden het programma weer een uur naar achteren te plaatsen. Op mijn sympathie kunnen ze rekenen, al betwijfel ik of ze het daarmee zullen redden.

Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat ik, sinds ik verhuisd ben van Iwatabi naar Rotsblog, minder bezoekers krijg. Niet dat ik elke dag mijn teller bestudeer, maar zo af en toe werp ik er natuurlijk wel een schuine blik op. Het aantal pageviews per dag is op Rotsblog voralsnog een stuk lager dan op Iwatabi. Deels zal dat te maken hebben met het feit dat op Iwatabi elke keer wanneer iemand een verhaal opent er een bezoeker bijgeteld wordt (zo kan iemand die door oude berichten snuffelt zomaar zorgen voor twintig nieuwe pageviews), terwijl op Rotsblog elke bezoeker maar een keer geteld wordt, hoe lang ze ook blijft langen. Deels zal het komen doordat ik het nu natuurlijk moet stellen zonder bezoek van anonieme reisblogsurfers. Maar ik kan me toch ook niet helemaal aan de indruk onttrekken dat nog niet al mijn trouwe lezers de weg naar Rotsblog gevonden hebben.

U gelukkig wel, anders las u dit nu niet. Maar u heeft mij nog niet laten weten wat u van de veranderde omgeving vindt. Uw zwijgen baart mij zorgen. Ik vrees dat u mij mijn onaangekondigde verhuizing kwalijk neemt, dat u de vlaggetjes van bezochte landen mist, de groene achtergrond, de banner met bodhisattvabeelden. De oude website was u vertrouwd, en deze is vreemd en nieuw, dat begrijp ik maar al te goed. Maar ik verzeker u: ik ben ervan overtuigd dat Rotsblog op veel punten een vooruitgang is, en ik doe mijn uiterste best er iets moois van te maken.

Een uitgebreide fotocollage zou de beste en meest voor de hand liggende manier zijn om u te overtuigen van het feit dat Rotsblog een verbetering is ten opzichte van Iwatabi. Immers, dergelijke mogelijkheden biedt waarbenjij.nu niet. Ik was dan ook vast van plan u vandaag te verblijden met een groot aantal foto's dat ik de afgelopen weken gemaakt heb. Zo bezocht ik recentelijk de oude Cham ruïnes van Mỹ Sơn, maakte ik een aantal fraaie foto's van Hội An en omgeving, en ondernam ik samen met mijn geliefde Nhung een weekendtrip naar de oude hoofdstad Huế.* Graag had ik u de beelden laten zien. In mijn onderschriften had ik u dan en passant het een en ander kunnen vertellen over Vietnamese geschiedenis, cultuur en religie.

Helaas. Het mocht niet zo zijn.

De pechgolf begon vorige week donderdagavond. Nhung en ik maakten een ritje op mijn motorfiets. We waren vrolijk, en er was niets aan de hand, totdat plotseling een angstig gevoel zich van mij meester maakte. Ik heb geen idee waar het vandaan kwam. Maar diezelfde avond molesteerden anonieme xenofoben de motorfiets, en veroorzaakten een benzinelek - met alle vervelende gevolgen vandien, zoals ik eerder uitgebreid heb beschreven.

Ik besloot mijn vorige verhaal met een optimistische noot. Er zijn weliswaar altijd etters die je schade willen berokkenen, maar daar staat tegenover dat er minstens zoveel mensen zijn die bereid zijn een onbekende te helpen wanneer deze een probleem heeft. De jongen die een uur lang aan de kant van de weg aan mijn motorfiets had zitten sleutelen was zo iemand. En mijn motorfiets deed het weer, dankzij hem, zo concludeerde ik dankbaar.

Voor even, helaas. Want toen ik een paar dagen later weer op de motorfiets stapte om naar Đà Nẵng te gaan, wilde hij weer niet starten. Steeds sloeg de motor na een paar seconden af. De streek van die smerige racisten bleek aardig succesvol.

Gelukkig was Nhung zo lief me haar motorfiets te lenen, zodat ik toch mijn les kon geven. Maar toen ik halverwege was, begon het te regenen. Niet zomaar regenen: het stortregende, keihard. Het leek de zondvloed wel. Als hagel stenigden de regendruppels mijn onbeschermde wangen. Mijn uitzicht werd belemmerd, en ik remde af. Ik reed langzaam langs de kant van de weg, en moest mijn uiterste best doen mijn ogen open te houden.

De paar seconden waarin ik niets kon zien waren funest. Precies op dat moment kwam namelijk met een ruime bocht een vrouw de snelweg opdraaien. Ze kwam uit een inrit, en reed zo de snelweg op, zonder ook maar een tel opzij te kijken. Kunt u het zich voorstellen, dat u uit een inrit komt, en zomaar een grote weg opdraait, zonder eerst even naar links te kijken of er misschien toevallig net iemand aankomt? Precies. "Links-rechts-links", zo zijn wij geconditioneerd. Maar in Vietnam is dit soort levensgevaarlijk rijgedrag helaas schering en inslag. Normaal ben ik erop verdacht, en rijd ik netjes op het midden van de weg, maar dit keer waren de omstandigheden dusdanig dat ik haar pas voor me zag opdoemen toen er zich nog maar enkele meters tussen ons bevonden. Dat bleek te weinig om haar nog te kunnen ontwijken. Boem.

Gelukkig mankeerden we niets ernstigs. Ook met Nhungs oude Honda was niets aan de hand. Maar haar motorfiets had een flinke klap gekregen. De spatborden zaten los, het zadel ook. Laten we er maar even vanuit gaan dat dat het gevolg was van de botsing, en niet al eerder zo was. Zeker weten doen we dat natuurlijk niet, want Vietnam is een land vol opportunisten. Ook nu hadden we binnen de kortste keren vijf mannetjes om ons heen staan. Ze stonden te hijgen als een stel hyena's naast een dinerende leeuw. Een buitenlander, daar viel geld te halen! De schade was 300.000 dong (zo'n 15 euro), zo claimde een van hen, die zo nobel was ongevraagd haar belangen te behartigen. Ik meende dat het ongeluk toch echt haar eigen stomme schuld was, en dat ik absoluut geen schuld had aan het gebeurde. Daar stond tegenover dat ik ook wel weet hoeveel iemand die in de bouw werkt (ze kwam net van een bouwplaats) hier verdient - tussen de 60 en de 80 euro per maand - en dat dit voor haar behoorlijk veel geld was. Bovendien vertegenwoordig ik hier toch een beetje mijn land, en een deel van de schade vergoeden om de goede vrede te bewaren is dan ook misschien niet zo'n gek idee. Uiteindelijk gaf ik haar de helft, 150.000 dong, maar niet voor de meeste hyena's verder gereden waren. Eentje van hen was er nog - ze zal hem wel een derde gegeven hebben.

'Geef die vrouw toch gewoon die 15 euro,' zult u misschien zeggen. 'Wat kan jou een paar euro meer of minder schelen?' Het antwoord daarop is eenvoudig: veel. Ik zal u niet al te veel vermoeien met mijn financiële zorgen, maar laten we het erop houden dat ik nog altijd te weinig verdien om in mijn levensonderhoud te voorzien. Maar dat terzijde.

Ondertussen was het anderen ook reeds opgevallen dat ik wel erg veel pech heb, zeker waar het apparaten betreft. Naast genoemde motorfietsperikelen was er ook van alles mis met mijn pasgekochte laptop, zodat we besloten hadden hem terug te sturen naar de distributeur in Ho Chi Minh Stad. En ik hoef u niet te herinneren aan het feit dat ik enkele maanden geleden ook een motorfiets in de prak reed, om enkele dagen later mijn fototoestel kapot te laten vallen, waarna ook mijn telefoon het nog begaf. Er klopte iets niet. Het was allemaal wat te veel pech in korte tijd.

Zou het komen doordat mijn woning feng shui-technisch volkomen verkeerd is gebouwd en ingericht? Mogelijk, maar dat verklaart niet die eerdere pech. Ben ik onder een ongelukkig gesternte geboren? Dat lijkt me niet, zoveel pech heb ik in mijn leven nou ook weer niet gehad, het is echt iets van de laatste tijd. Is het een vloek, of zwarte magie? Tja. Wie zal het zeggen. Misschien moet ik daar ook maar eens een verhaal aan wijden.

Het afgelopen weekeinde was lekker lang. 30 april, de nationale feestdag waarop de 'bevrijding' van Saigon wordt gevierd, viel dit jaar op een donderdag, en de Dag van de Arbeid dus op vrijdag. Een goed excuus om eindelijk eens een bezoek te brengen aan de oude hoofdstad Huế, een van de meest interessante historische steden van het land. We logeerden bij vrienden van Nhung, smulden van de beroemde plaatselijke bánh bèo en andere heerlijke hapjes van rijstdeeg, wandelden door de oude stad, bezochten tempels, kochten een strohoed op de markt, maakten allemaal mooie en gekke foto's, en deden ons te goed aan prima Indiaas eten. We genoten met volle teugen van ons eerste reisje samen, kortom. En natuurlijk bezochten we de Citadel, het oude paleis van waaruit de Nguyễn koningen in de negentiende eeuw het land bestuurden. De gebouwen waren fraai. De zon had de eerdere hoosbuien verdrongen, het gras had een volle kleur groen, en de vogels en cicades kwetterden om het hardst.

Ik maakte tal van foto's. De laatste was van Nhung, gezeten op een muurtje, haar voeten bungelend boven het vijvertje voor de oude Chinese bibliotheek. Op haar schoot zat Tatou. De dochter van Nhungs vrienden, die met ons mee was, wees me op een cocon in een struik. Ik deed Tatou en mijn reisgids, die ik tot dan toe in mijn handen gedragen had, in mijn tas. We liepen richting uitgang.

Een paar minuten later realiseerde ik me dat mijn fototoestel niet in mijn broekzak zat, waar het de hele tijd had gezeten. Had ik het ook in mijn rugtas gedaan? Dat kon best, dat doe ik wel vaker. Jezelf geschrokken afvragen waar je fototoestel/iPod/paspoort/portemonnee/sleutelbos is, om er achter te komen dat je hem gewoon in je rugzak hebt gedaan, of in deze of gene broekzak - het is mij niet geheel onbekend.

Maar mijn rugtas was leeg. Ik zocht overal, maar een fototoestel is geen treinkaartje dat zich makkelijk kan verstoppen in een vergeten broekzak. Daarvoor is het te groot en zwaar. Dus had ik het laten liggen op de plek waar ik de laatste foto gemaakt had, dat moest wel. Ik rende terug.

Niets. Zelfs op een historische plaats als deze ben je niet veilig voor de graaiende handen van de opportunisten. 'Pakken wat je pakken kunt', de officieuze nationale lijfspreuk, wordt door sommigen wel erg letterlijk genomen. Je laat je fototoestel nog geen vijf minuten ergens liggen, en het is weg.

Let wel: dit was niet in de stad. Dit was op een afgesloten, historische plaats; een soort openluchtmuseum. Hier liepen alleen groepen (voornamelijk Vietnamese) toeristen rond. Maar ook die zijn niet te vertrouwen, zo blijkt maar weer. Aanvankelijk geloofde ik nog dat iemand het gevonden had en afgegeven bij de afdeling gevonden voorwerpen, zoals te doen gebruikelijk in beschaafde landen. Maar het concept 'gevonden voorwerpen' heeft in Vietnam een heel andere betekenis dan bij ons, als u begrijpt wat ik bedoel. Er is in elk geval geen plek waar ze netjes bewaard worden, om later weer teruggegeven te worden aan hun rechtmatige eigenaars. Want wat je vindt, dat mag je houden.

Maar wat me nog wel het meest kwaad maakte was de totale apathie van de mensen die werkten in de Citadel. Een fototoestel? Nee, niet gezien. Punt. En dan weer verder gaan met waar ze mee bezig waren - niets doen, heel druk niets doen. Jij werkt hier verdomme als bewaker, doe dan ook wat! Je kunt op zijn minst je collega's bellen met de vraag of iemand iets gezien heeft, en aanbieden een telefoonnummer op te schrijven, mocht het later nog tevoorschijn komen. Maar nee hoor. Wat een totaal gebrek aan organisatie. Apathisch, ongeïnteresseerd gapen, dat is alles wat de bewakers hier kunnen. Oh ja, en af en toe een kaartje doorknippen. Heel vermoeiend.

En dan zijn er twee dingen die pijn doen. Ten eerste is er de kwestie van het geld. De camera en de geheugenkaart samen zijn 125 euro waard. Dat is op dit moment veel geld voor mij. De reisverzekering, waaraan ik mij blauw betaal, rekent een eigen risico van 75 euro. Stelletje smeerlappen. Met andere woorden: ik verwacht niet mij binnen afzienbare tijd een nieuw fototoestel te kunnen veroorloven.

Maar belangrijker is het feit dat de geheugenkaart die zich in het toestel bevond een grootte heeft van 4 gigabyte, en reeds in gebruik is sinds half februari. Al mijn foto's van Cambodja en Vietnam stonden erop. Nu was ik weliswaar zo slim geweest om de foto's op mijn nieuwe laptop te zetten, maar helaas: de nieuwe laptop functioneerde niet naar behoren, en is derhalve teruggestuurd naar Ho Chi Minh Stad, alwaar men de hele boel opnieuw geinstalleerd heeft - zonder mij dat eerst te vragen. Al mijn data zijn daarbij verloren gegaan. De timing is werkelijk ongelooflijk.

Ruim zevenhonderdvijftig foto's ben ik kwijt. Al mijn foto's van de tempels van Angkor (dat waren er al een paar honderd), van Phnom Penh, van Ho Chi Minh Stad, van twee maanden Hoi An en omgeving. De foto's van Nhung en mij van de afgelopen weken, die zo prachtige en kostbare beelden van de beginperiode van onze relatie. Ze zijn weg.

Of...? Op internet las ik iets over dat data ook na het formatteren van een schijf nog niet verdwenen hoeven te zijn. Mits men geen nieuwe programma's op de D-schijf heeft gezet, is er een kans dat mijn foto's nog terug te vinden zijn. Niet die van de laatste weken, maar mogelijk wel die van Angkor. Dus is er nog een klein beetje hoop.

Mijn eerste reactie was er een van kwaadheid. Het was een intense, oncontroleerbare kwaadheid, die van diep kwam. Het was de optelsom van weken met kleine en grotere tegenslagen, frustraties en pesterijen. Ik vervloekte dit land en zijn bevolking. Ik vervloekte haar diepgewortelde graaicultuur, haar in een mythe van collectivisme verpakte egoïsme en ellebogerij, haar totale gebrek aan efficiëntie, en haar xenofobische wereldbeeld. Ik was daarin natuurlijk unfair: niet alleen veroordeelde ik een andere maatschappij aan de hand van mijn eigen normen (hetgeen in een dergelijke situatie misschien nog wel goed te praten is), ik generaliseerde ook als een gek, en beledigde zodoende indirect de mensen die het goed met me voorhebben - in het bijzonder mijn lieve vriendin, zonder wie ik me nooit door alle praktische problemen hier had kunnen heenworstelen, en haar gastvrije vrienden, bij wie we konden logeren.

Ik weet dat kwaadheid soms nuttig kan zijn, zeker wanneer het voortkomt uit rechtvaardigheidsgevoel, daar het mensen kan motiveren te strijden tegen onrecht. Maar de kwaadheid die op dit soort momenten over me heen komt is absoluut niet productief. Soms zou ik willen ik dat ik wat minder vanuit het element vuur reageerde, en wat meer vanuit aarde. 'Shit happens' denken, schouders ophalen - het kost me soms de nodige moeite.

Gelukkig bleef ik dit keer niet hangen in de kwaadheid, en slaagde ik erin haar weer los te laten. Daardoor kwam er langzaam ruimte voor iets anders: berusting. De foto's mogen verdwenen zijn, het fototoestel ook, maar de ervaringen en verhalen erachter neemt niemand mij ooit af, zo realiseerde ik me poltseling.

Soms kan het verlies van iets je doen beseffen hoeveel je wél hebt. Het meest bizarre is wel dat het, ondanks deze nare gebeurtenis, een prachtig weekeinde was. De herinnering aan de afgelopen dagen zal ik altijd blijven koesteren - zelfs al heb ik de foto's niet meer. Ik mag dan veel pech hebben gehad, de afgelopen tijd, en het mag financieel eventjes niet zo voor de wind gaan. Maar laat me u een klein geheim vertellen: ik ben de gelukkigste man op aarde. Ik heb twee ogen, een neus, tien vingers, twee voeten en een goed stel hersens. Ik ben in staat te vertrouwen en lief te hebben. En, bovenal, ik heb iemand ontmoet met wie ik de toekomst aandurf.

Jammer van dat fototoestel. Jammer van die zevenhonderdvijftig beelden. Maar in mijn hart zitten zevenhonderdvijftig prachtige herinneringen, en die neemt niemand me ooit af.




*Ziet u hoe ik de Vietnamese plaatsnamen gespeld heb? Inderdaad, compleet met de juiste diakritische tekens. Weer een reden om de voorkeur te geven aan blogger.com boven waarbenjij.nu. Wilt u meer weten over de Vietnamese letters en hun uitspraak, dan kunt u hier verder lezen.