Je denkt eerst dat het van een boom komt, kleine bloesemblaadjes, pollen van het een of ander, die een stukje door de wind meegenomen zijn. Maar je ogen tranen niet, en het is te vroeg voor bloesemblaadjes. Als je beter kijkt zie je dat ze van hoog uit de lucht komen vallen, en als er één met een koud kusje op je neus landt weet je het zeker: sneeuwvlokjes. Verdwaalde sneeuwvlokjes bij een half heldere hemel, waarin donkergrijs en lichtblauw broederlijk naast elkaar staan. De weergoden weten weer eens niet wat ze willen. Nu eens zonnig, dan weer kil, nu eens regen, dan weer sneeuw, en je stemming wisselt navenant.
Toen we eind maart het land verlieten teneinde de paasvakantie in het vaderland door te brengen stond de lente hier reeds in de steigers. Bij terugkeer zouden alle bomen wel blaadjes dragen, vermoedde ik. Maar nee, de tijd heeft stilgestaan. De knopjes op de bomen en struiken zijn niet of nauwelijks gegroeid. De krokussen en leverbloempjes staan er verdwaasd en verpieterd bij. Alleen het centrum van de stad heeft een metamorfose doorgemaakt, maar daar heeft de natuur weinig mee te maken gehad. Ik ga er tenminste vanuit dat die viooltjes in de bloembakken daar door mensen van de gemeente geplant zijn.
Als je de trams mag geloven is het al lang en breed zomer. Mix & match, roept een halfnaakte, grasdunne vrouw je toe. Zelf heeft ze ook een poging gewaagd, maar ze was weinig succesvol, want haar turquoise broekje staat voor geen meter bij het zwartwit gespikkelde topje. Desondanks staat ze metershoog op elke tram die langs komt rijden, steeds met dezelfde onzalige combinatie. Het is het enige naakt dat deze dagen in de straten te vinden is. Het kwik is naar verre diepten gezakt, er staat een kille wind, en geen weldenkend mens gaat zonder sjaal de deur uit. Maar al laten de bloemen hun kopjes hangen, de avonden lengen met de dag, en de vogels kwekken onverstoord voort. De lente mag dan stilstaan, omkeren doet ze niet.
We zijn net zo in de war als het weer. Het zal u niet ontgaan zijn: deze week is het proces begonnen tegen de massamoordenaar van vorig jaar. De media staan er bol van, alle details worden opgerakeld, iedereen weet weer waar hij toen was. Wij waren in Duitsland, op een fraai landhuis ergens in een bos bij een meertje, waar we de bruiloft van vrienden vierden. De enige informatie die we hadden kwam van andere bruiloftsgasten, we wisten weinig, we waren verdrietig en in de war. Twee dagen later lazen we alles in Duitse kranten. Eerst waren we bang, maar een paar dagen later wilden we al weer terug naar Oslo, naar huis, naar deze mooie stad waar de mensen zo bewonderenswaardig waardig reageerden. Geen moddergooien, geen roep om repressie, geen polarisatie - maar openheid, gezamenlijkheid, en de acceptatie van verschil. Zelden waren Noren zo lief voor elkaar als toen.
Maar bang ben ik nog steeds, en niet alleen vanwege Noorwegen. Politici en journalisten hebben hun best gedaan om de moordenaar af te schilderen als een gestoorde gek, een 'lone wolf' - de Nederlandse minister van binnenlandse zaken, thans vice-voorzitter van de Raad van State, durfde zelfs als een volleerde struisvogelpoliticus te beweren dat een dergelijke aanslag nooit in Nederland zou kunnen voorkomen - en zij zijn aardig in hun opzet geslaagd. De discussie ging vooral over de vraag of meneer al dan niet toerekeningsvatbaar is. Maar het feit dat de aanslag voortkwam uit en gelegitimeerd werd door een utopistische paranoïde ideologie die wijdverspreid is in Europa, niet in het minst in Nederland, werd en wordt nauwelijks onderkend. Ondertussen verspreidt het gif van de islamofobie zich - onder het mom van de vrijheid van meningsuiting - in massamedia, politieke discoursen en de krochten van het internet, waar duizenden boze jonge mannen elkaar zitten op te fokken met waanideeën over 'islamisering', 'linkse elites' en de teloorgang van nationale waarden. De deur naar meer geweld staat wagenwijd open.
Maar ik wilde geen pessimistische gedachten delen, ik wilde over de lente schrijven. Over lange lichte avonden, ontluikend groen, vrolijke feestjes en nieuwe energie. Niet over angst en geweld. Donkere gedachten zijn soms nodig, maar je moet ze ook weer los kunnen laten. Stoppen met malen, je kop leeg, en genieten van een sneeuwvlokje dat zacht kietelend op je neus valt.
En dus ga je een keertje niet naar je werk, om even een dagje niet in je kop te zitten. Vandaag, bijvoorbeeld. Je bezoekt de Zweed om de hoek, die elektronica, speelgoed, doe-het-zelf- en huishoudelijke artikelen verkoopt. Je koopt er een mop, een emmer, schuursponsjes, een fles allesreiniger en nieuwe speakers. Als je weer thuis bent ga je aan de slag. Het hele huis wordt onder handen genomen. De laadjes en kastjes worden uitgemest, de kleren opgevouwen en opgehangen, de papieren geordend, het fornuis geschrobd en de vloeren geboend. Ondertussen brul je belegen nederpop en musicalpulp mee. Voorjaarsschoonmaak, zo zou je het kunnen noemen. Urenlang ben je bezig, je gunt jezelf nauwelijks pauze, je ziet zelfs niet dat buiten de zon even is doorgebroken. Naarmate het huis zijn ruimte terugkrijgt luwt de wind in je hoofd.
Volgende week, dan wordt het weer warm. Dan kunnen we eindelijk buiten spelen.
Saturday, 21 April 2012
Tuesday, 17 April 2012
Shinto's sacred forests: religious studies, environmentalism and the rediscovery of sacred space
The following article summarises part of my PhD research. It was published previously on the weblog of my research network, and commented upon by a professor in environmental anthropology. For the original post and comments, see here.
Recently, a group of scholars from the Biodiversity Institute at Oxford University started a new research project. The aim of their project is to produce a map of ‘religious forests and sacred sites’ all over the world, by ‘scientifically measur[ing] the coverage of religious and sacred land’ (Oxford University 2011). The project rests on the assumption that ‘[m]any of these ‘religious forests’ and sacred sites contain some of the richest biodiversity in the world, including some of the highest numbers of threatened species’ (ibid.).
One immediately wonders how the researchers are going to decide ‘scientifically’ which forests and other sites qualify for the predicate ‘sacred’, and which not; and, considering the lack of any consensus on how to measure sacredness, on what ‘scientific evidence’ the assumption that sacred sites are exceptionally rich in biodiversity is based. Nevertheless, the fact that a reputable university such as Oxford sanctions a collaboration between biodiversity scientists and religious environmentalist organisations is significant, as it points to a growing academic interest in the ecology of religious places.
The Oxford University research project on biodiversity and sacred space is part of a wider, ongoing trend: the alliance of religious institutions with environmentalist organisations, and the redefinition of all major ‘world religions’ by scholars-cum-activists as essentially benign and environmentally oriented. This so-called ‘religious environmentalist paradigm’, as Poul Pedersen (1995) has called it, has been advocated strongly by a number of scholars in the field of religious studies. Prominent examples include Harvard University’s organisation of the ‘Religions of the World and Ecology’ conferences (1996-8) and subsequent book series (1997-2003), as well as the establishment of the Yale Forum on Religion and Ecology.
Sympathetic though these efforts may seem, the reinterpretation of religious ideologies as ecological ethics often comes down to rather selective and anachronistic reading, if not projection, and is therefore not entirely unproblematic. Nevertheless, the academic alliance of religion and environmentalism has contributed to an increasing attention to environmental issues on the part of many religious institutions themselves; if not always grounded in deep conviction, at least environmentalist rhetorics have come to be appropriated by representatives of a wide variety of religious groups for identity politics and PR purposes. Thus, the academically rooted ‘religious environmentalist paradigm’ seems to actually be contributing to the gradual transformation of religious worldviews and organisations, if only cosmetically.
ARC and Jinja Honchō
The project at Oxford University is carried out in collaboration with an organisation named ARC (Alliance of Religions and Conservation). This is a UK-based organisation, which defines itself on its website as a ‘secular body that helps the major religions of the world to develop their own environmental programmes, based on their own core teachings, beliefs and practices.’ One of the other projects carried out by ARC concerns forest preservation in Japan. In collaboration with Jinja Honchō (Association of Shinto Shrines; the umbrella organisation with which the majority of Shinto shrines in Japan are affiliated), it has monitored forest regeneration at three different shrine forests – most notably those surrounding the Ise Grand Shrines, generally considered the most sacred location in Shinto. Furthermore, in recent years, Jinja Honchō and ARC have been involved in a joint program (together with WWF and the Lutheran Church in Sweden) to establish a ‘Religious Forestry Standard’, formulating principles for the management of religious forests worldwide.
Interestingly, in Japan, Jinja Honchō has a conservative profile; until recently, it mainly devoted its attention to controversial issues such as the reestablishment of imperial rituals and symbols, the revision of the constitutional separation of Church (i.e., shrine) and State, and the opposition against equal rights for women and migrants. Accordingly, whereas it has been using environmentalist vocabulary for its English-language PR publications for a while, until recently environmental issues did not figure prominently in its Japanese publications, let alone policies. However, in the past two decades or so there has been increasing interest in the notion of Shinto as a so-called ancient tradition of nature worship, and within Japan a sizeable academic discourse has emerged surrounding the concept of chinju no mori (sacred shrine forest), in which Shinto ideologues, philosophers, ecologists and forestry scientists participate. This development seems to have exercised some influence on Jinja Honchō as well; there seems to be a movement within the organisation towards an increasing awareness of environmental issues, if only for pragmatic reasons. The question is whether Shinto really is a tradition of nature worship that is compatible with contemporary conservationist concerns, or not; and whether notions of ‘nature’ and the ‘environment’ within Shinto discourse correspond to uses of the terms by ecologists and conservationists.
Shinto and nature
When studying the relationship between Shinto and nature, one must bear in mind that both concepts are, to a certain extent, historical constructions, the meaning of which is subject to change. The concept ‘Shinto’ is complicated, and carries a variety of meanings. It is intertwined with normative notions regarding the nation, its origins, and its relationship to the imperial family. Different definitions correspond to different historical narratives and, accordingly, political positions. In other words, ‘Shinto’ is an ideal typical construction, that may be based on actual ritual practices and shrine traditions, but does not equal them. In any case, there is a fundamental difference between essentialist interpretations of Shinto, which typically assert that Shinto is the ‘indigenous’, ‘ancient’ tradition of ‘the’ Japanese people; and historical constructivist approaches, which see the modern, institutionalised religion Shinto as the product of a variety of historical and ideological developments, that emerged within the context (institutional as well as theological) of Buddhism and Confucianism, and did not become an ‘independent tradition’ until the second half of the nineteenth century. The ahistorical essentialist interpretation continues to be told in popular-scientific introductions to ‘world religions’, travel guidebooks, online encyclopedias and some academic publications.
In recent years, primordialist and essentialist notions of Shinto have been combined with environmentalist rhetoric, giving rise to something we may tentatively call a ‘Shinto environmentalist paradigm’. Shinto has been redefined as, fundamentally, an ancient animistic tradition primarily concerned with worshipping ‘nature’ and preserving the harmony between human beings and their natural environment. Several foreign scholars have written essays in which they advocated the idea that traditional ‘Shinto’ worldviews could serve as blueprints for environmental ethics. In Japan, a number of actors have been instrumental in this development, including cultural theorists, Shinto ideologues, shrine organisations, ecologists and artists.
A famous example of the latter is the film maker Miyazaki Hayao, well-known internationally for animated films such as My Neighbor Totoro, Princess Mononoke and Spirited Away, in which environmentalist critique is combined with a creative reimagination of Shinto-esque deities. Within academia, the ‘Shinto environmentalist paradigm’ has been legitimated by means of a reimagination of prehistorical ‘Japanese’ as living in harmonious coexistence and correlation with their natural surroundings, supposedly expressed in animistic beliefs and practices. Scholars subscribing to this paradigm (such as Umehara Takeshi, Yasuda Yoshinori, Ueda Masaaki and Sonoda Minoru) generally assert that in the modern period, this traditional environmental awareness has been largely forgotten as a result of the import of ‘Western’ technology and ideology, which have caused widespread environmental, moral and cultural deterioration. In their view, the solution to contemporary problems (social as well as ecological) therefore lies in the reestablishment of ancient modes of relating to nature; i.e., in the establishment of an ‘animism renaissance’, and the preservation and reconstruction of sacred forests, so-called chinju no mori. Much recent discourse has focused on the latter concept, and a movement has emerged which focuses on raising public awareness about these forests, assisting shrines in forestry practices, and, in the process, redefining the role of Shinto in Japanese society.
Sacred forests?
What, then, are chinju no mori? Generally speaking, they are clearly demarcated patches of forest surrounding a Shinto shrine, to which sacred qualities are contributed; in contrast to other forests, they are usually small, have strong historical connections to local communities, and were traditionally believed to offer some sort of divine protection. They are imagined as old, if not primeval forests, representing a symbolic connection between the present and the ancestral past. Chinju no mori were first associated with conservation practices in the early 1980s; simultaneously, the notion that Shinto might be employed as a resource for environmental ethics developed. In recent years, the concept has been used widely by Shinto scholars, as well as ecologists and cultural theorists, who see them as crucial resources for the reestablishment of a Japanese society based on a harmonious relationship between humans and their natural surroundings. Accordingly, several shrines have set up projects that focus on forest management, environmental education and landscape reconstruction.
The chinju no mori trope has also been employed by Jinja Honchō. In its weekly newspaper Jinja Shinpō, as well as books and other publications, it is a recurring topic. However, shrine forests are valued not primarily because of their ecological importance or natural beauty. According to an editorial in Jinja Shinpō, the real value of shrine forests lies in their ability to generate, in children especially, love of local community and so patriotic love of Japan. Shrine forests are nothing less, the reader learns, than the key to restoring an ethical core to the nation’s education system, emasculated by 60 years of malign Western influence’ (Breen and Teeuwen 2010: 209). Not exactly your ordinary environmentalist rhetoric, to put it mildly. In fact, in Japanese discourse, chinju no mori seem to serve primarily as symbols signifying the continuity between the present and the ancestral past, often imagined as places that transcend historical change. As such, they represent the intimate connection between the nation, the land, its natural landscapes and the deities. Thus, their importance is symbolic and ideological rather than merely ecological.
Concluding remarks
We may conclude by saying that ‘sacredness’ is highly problematic as an empirical category – and so is, naturally, ‘sacred forest’. Religious land claims are, ultimately, land claims; no matter how ‘sacred’ a place, it is owned by somebody, has a certain economical value, and may be contested. Likewise, meanings attributed to places may be ideologically charged, and subject to competing claims. The question is not how sacred a place actually is – for sacredness is nothing but a quality attributed to a place, which cannot be measured scientifically, let alone quantified. The question is, ultimately, a question of power: who makes the claims regarding sacred place, and who controls the place? The category ‘sacred space’ can easily be employed for economical or political purposes; it may serve to legitimise particular claims, while discrediting others. Hence, studies of sacred space and sacred places need to take into account the economical and political factors involved in the construction and production of space. The Oxford University Biodiversity Institute’s project to ‘map’ religious forests worldwide will have to address these issues, for ‘mapping’ inevitably involves making controversial decisions as to what places are included, and what are not; as such, it is profoundly political, whether the participants realise this or not.
Jinja Honchō’s cooperation with an international organisation such as ARC serves several objectives. It sanctions an appropriation of shrine grounds as natural and primordial, it legitimises Jinja Honchō’s claims regarding the sacredness of these places, and it helps to frame Shinto internationally as an innocent nature religion – thus dissociating it from lingering militarist and imperialist elements. Identity politics is an important factor in the discursive construction of ‘green Shinto’, it seems. Nevertheless, few scholars have questioned the ways in which the categories ‘nature’, ‘environment’ and ‘sacred space’ are used by religious organisations for purposes of identity politics and self-justification. Likewise, so far the alliance of environmentalists, religious studies scholars and religious actors has received remarkably little critical attention. Their cooperation may well have produced positive results in terms of environmental awareness and natural conservation; nevertheless, it is important to bear in mind that the agendas of different players are not necessarily similar – nor are they necessarily limited to convential notions of ecology and environmental conservation.
References:
Breen, John and Mark Teeuwen. 2010. A New History of Shinto. Chichester: Wiley-Blackwell.
Oxford University. 2011. ‘Scientists map religious forests and sacred sites’. On http://www.ox.ac.uk/media/news_stories/2011/110108.html
Pedersen, Poul. 1995. ‘Nature, Religion and Cultural Identity: The Religious Environmentalist Paradigm.’ In Ole Bruun and Arne Kalland (eds.), Asian Perceptions of Nature: A Critical Approach. London: Curzon Press, 258-76.
Recently, a group of scholars from the Biodiversity Institute at Oxford University started a new research project. The aim of their project is to produce a map of ‘religious forests and sacred sites’ all over the world, by ‘scientifically measur[ing] the coverage of religious and sacred land’ (Oxford University 2011). The project rests on the assumption that ‘[m]any of these ‘religious forests’ and sacred sites contain some of the richest biodiversity in the world, including some of the highest numbers of threatened species’ (ibid.).
One immediately wonders how the researchers are going to decide ‘scientifically’ which forests and other sites qualify for the predicate ‘sacred’, and which not; and, considering the lack of any consensus on how to measure sacredness, on what ‘scientific evidence’ the assumption that sacred sites are exceptionally rich in biodiversity is based. Nevertheless, the fact that a reputable university such as Oxford sanctions a collaboration between biodiversity scientists and religious environmentalist organisations is significant, as it points to a growing academic interest in the ecology of religious places.
The Oxford University research project on biodiversity and sacred space is part of a wider, ongoing trend: the alliance of religious institutions with environmentalist organisations, and the redefinition of all major ‘world religions’ by scholars-cum-activists as essentially benign and environmentally oriented. This so-called ‘religious environmentalist paradigm’, as Poul Pedersen (1995) has called it, has been advocated strongly by a number of scholars in the field of religious studies. Prominent examples include Harvard University’s organisation of the ‘Religions of the World and Ecology’ conferences (1996-8) and subsequent book series (1997-2003), as well as the establishment of the Yale Forum on Religion and Ecology.
Sympathetic though these efforts may seem, the reinterpretation of religious ideologies as ecological ethics often comes down to rather selective and anachronistic reading, if not projection, and is therefore not entirely unproblematic. Nevertheless, the academic alliance of religion and environmentalism has contributed to an increasing attention to environmental issues on the part of many religious institutions themselves; if not always grounded in deep conviction, at least environmentalist rhetorics have come to be appropriated by representatives of a wide variety of religious groups for identity politics and PR purposes. Thus, the academically rooted ‘religious environmentalist paradigm’ seems to actually be contributing to the gradual transformation of religious worldviews and organisations, if only cosmetically.
ARC and Jinja Honchō
The project at Oxford University is carried out in collaboration with an organisation named ARC (Alliance of Religions and Conservation). This is a UK-based organisation, which defines itself on its website as a ‘secular body that helps the major religions of the world to develop their own environmental programmes, based on their own core teachings, beliefs and practices.’ One of the other projects carried out by ARC concerns forest preservation in Japan. In collaboration with Jinja Honchō (Association of Shinto Shrines; the umbrella organisation with which the majority of Shinto shrines in Japan are affiliated), it has monitored forest regeneration at three different shrine forests – most notably those surrounding the Ise Grand Shrines, generally considered the most sacred location in Shinto. Furthermore, in recent years, Jinja Honchō and ARC have been involved in a joint program (together with WWF and the Lutheran Church in Sweden) to establish a ‘Religious Forestry Standard’, formulating principles for the management of religious forests worldwide.
Interestingly, in Japan, Jinja Honchō has a conservative profile; until recently, it mainly devoted its attention to controversial issues such as the reestablishment of imperial rituals and symbols, the revision of the constitutional separation of Church (i.e., shrine) and State, and the opposition against equal rights for women and migrants. Accordingly, whereas it has been using environmentalist vocabulary for its English-language PR publications for a while, until recently environmental issues did not figure prominently in its Japanese publications, let alone policies. However, in the past two decades or so there has been increasing interest in the notion of Shinto as a so-called ancient tradition of nature worship, and within Japan a sizeable academic discourse has emerged surrounding the concept of chinju no mori (sacred shrine forest), in which Shinto ideologues, philosophers, ecologists and forestry scientists participate. This development seems to have exercised some influence on Jinja Honchō as well; there seems to be a movement within the organisation towards an increasing awareness of environmental issues, if only for pragmatic reasons. The question is whether Shinto really is a tradition of nature worship that is compatible with contemporary conservationist concerns, or not; and whether notions of ‘nature’ and the ‘environment’ within Shinto discourse correspond to uses of the terms by ecologists and conservationists.
Shinto and nature
When studying the relationship between Shinto and nature, one must bear in mind that both concepts are, to a certain extent, historical constructions, the meaning of which is subject to change. The concept ‘Shinto’ is complicated, and carries a variety of meanings. It is intertwined with normative notions regarding the nation, its origins, and its relationship to the imperial family. Different definitions correspond to different historical narratives and, accordingly, political positions. In other words, ‘Shinto’ is an ideal typical construction, that may be based on actual ritual practices and shrine traditions, but does not equal them. In any case, there is a fundamental difference between essentialist interpretations of Shinto, which typically assert that Shinto is the ‘indigenous’, ‘ancient’ tradition of ‘the’ Japanese people; and historical constructivist approaches, which see the modern, institutionalised religion Shinto as the product of a variety of historical and ideological developments, that emerged within the context (institutional as well as theological) of Buddhism and Confucianism, and did not become an ‘independent tradition’ until the second half of the nineteenth century. The ahistorical essentialist interpretation continues to be told in popular-scientific introductions to ‘world religions’, travel guidebooks, online encyclopedias and some academic publications.
In recent years, primordialist and essentialist notions of Shinto have been combined with environmentalist rhetoric, giving rise to something we may tentatively call a ‘Shinto environmentalist paradigm’. Shinto has been redefined as, fundamentally, an ancient animistic tradition primarily concerned with worshipping ‘nature’ and preserving the harmony between human beings and their natural environment. Several foreign scholars have written essays in which they advocated the idea that traditional ‘Shinto’ worldviews could serve as blueprints for environmental ethics. In Japan, a number of actors have been instrumental in this development, including cultural theorists, Shinto ideologues, shrine organisations, ecologists and artists.
A famous example of the latter is the film maker Miyazaki Hayao, well-known internationally for animated films such as My Neighbor Totoro, Princess Mononoke and Spirited Away, in which environmentalist critique is combined with a creative reimagination of Shinto-esque deities. Within academia, the ‘Shinto environmentalist paradigm’ has been legitimated by means of a reimagination of prehistorical ‘Japanese’ as living in harmonious coexistence and correlation with their natural surroundings, supposedly expressed in animistic beliefs and practices. Scholars subscribing to this paradigm (such as Umehara Takeshi, Yasuda Yoshinori, Ueda Masaaki and Sonoda Minoru) generally assert that in the modern period, this traditional environmental awareness has been largely forgotten as a result of the import of ‘Western’ technology and ideology, which have caused widespread environmental, moral and cultural deterioration. In their view, the solution to contemporary problems (social as well as ecological) therefore lies in the reestablishment of ancient modes of relating to nature; i.e., in the establishment of an ‘animism renaissance’, and the preservation and reconstruction of sacred forests, so-called chinju no mori. Much recent discourse has focused on the latter concept, and a movement has emerged which focuses on raising public awareness about these forests, assisting shrines in forestry practices, and, in the process, redefining the role of Shinto in Japanese society.
Sacred forests?
What, then, are chinju no mori? Generally speaking, they are clearly demarcated patches of forest surrounding a Shinto shrine, to which sacred qualities are contributed; in contrast to other forests, they are usually small, have strong historical connections to local communities, and were traditionally believed to offer some sort of divine protection. They are imagined as old, if not primeval forests, representing a symbolic connection between the present and the ancestral past. Chinju no mori were first associated with conservation practices in the early 1980s; simultaneously, the notion that Shinto might be employed as a resource for environmental ethics developed. In recent years, the concept has been used widely by Shinto scholars, as well as ecologists and cultural theorists, who see them as crucial resources for the reestablishment of a Japanese society based on a harmonious relationship between humans and their natural surroundings. Accordingly, several shrines have set up projects that focus on forest management, environmental education and landscape reconstruction.
The chinju no mori trope has also been employed by Jinja Honchō. In its weekly newspaper Jinja Shinpō, as well as books and other publications, it is a recurring topic. However, shrine forests are valued not primarily because of their ecological importance or natural beauty. According to an editorial in Jinja Shinpō, the real value of shrine forests lies in their ability to generate, in children especially, love of local community and so patriotic love of Japan. Shrine forests are nothing less, the reader learns, than the key to restoring an ethical core to the nation’s education system, emasculated by 60 years of malign Western influence’ (Breen and Teeuwen 2010: 209). Not exactly your ordinary environmentalist rhetoric, to put it mildly. In fact, in Japanese discourse, chinju no mori seem to serve primarily as symbols signifying the continuity between the present and the ancestral past, often imagined as places that transcend historical change. As such, they represent the intimate connection between the nation, the land, its natural landscapes and the deities. Thus, their importance is symbolic and ideological rather than merely ecological.
Concluding remarks
We may conclude by saying that ‘sacredness’ is highly problematic as an empirical category – and so is, naturally, ‘sacred forest’. Religious land claims are, ultimately, land claims; no matter how ‘sacred’ a place, it is owned by somebody, has a certain economical value, and may be contested. Likewise, meanings attributed to places may be ideologically charged, and subject to competing claims. The question is not how sacred a place actually is – for sacredness is nothing but a quality attributed to a place, which cannot be measured scientifically, let alone quantified. The question is, ultimately, a question of power: who makes the claims regarding sacred place, and who controls the place? The category ‘sacred space’ can easily be employed for economical or political purposes; it may serve to legitimise particular claims, while discrediting others. Hence, studies of sacred space and sacred places need to take into account the economical and political factors involved in the construction and production of space. The Oxford University Biodiversity Institute’s project to ‘map’ religious forests worldwide will have to address these issues, for ‘mapping’ inevitably involves making controversial decisions as to what places are included, and what are not; as such, it is profoundly political, whether the participants realise this or not.
Jinja Honchō’s cooperation with an international organisation such as ARC serves several objectives. It sanctions an appropriation of shrine grounds as natural and primordial, it legitimises Jinja Honchō’s claims regarding the sacredness of these places, and it helps to frame Shinto internationally as an innocent nature religion – thus dissociating it from lingering militarist and imperialist elements. Identity politics is an important factor in the discursive construction of ‘green Shinto’, it seems. Nevertheless, few scholars have questioned the ways in which the categories ‘nature’, ‘environment’ and ‘sacred space’ are used by religious organisations for purposes of identity politics and self-justification. Likewise, so far the alliance of environmentalists, religious studies scholars and religious actors has received remarkably little critical attention. Their cooperation may well have produced positive results in terms of environmental awareness and natural conservation; nevertheless, it is important to bear in mind that the agendas of different players are not necessarily similar – nor are they necessarily limited to convential notions of ecology and environmental conservation.
References:
Breen, John and Mark Teeuwen. 2010. A New History of Shinto. Chichester: Wiley-Blackwell.
Oxford University. 2011. ‘Scientists map religious forests and sacred sites’. On http://www.ox.ac.uk/media/news_stories/2011/110108.html
Pedersen, Poul. 1995. ‘Nature, Religion and Cultural Identity: The Religious Environmentalist Paradigm.’ In Ole Bruun and Arne Kalland (eds.), Asian Perceptions of Nature: A Critical Approach. London: Curzon Press, 258-76.
Friday, 30 March 2012
Noorse lente (3): Leverbloempjes
Maart is meestal wit en koud. De lente komt hier doorgaans pas in april. Maar dit jaar was ze ongeduldig, en kwam een maand vroeger dan normaal. Het gevolg: een ongewoon mooie maart. Het kwik liep op tot boven de tien graden, een enkele keer zelfs tot vijftien. Het was licht en zonnig, en elke avond duurde langer dan de vorige.
Oslo is zelden zo mooi als nu. De natuur ontwaakt voor onze ogen. De wilg draagt al katjes. De knopjes op de heg worden elke dag een beetje groter, tot ze op een mooie ochtend opeens in blaadjes zijn veranderd. In de voorheen kale voortuin is een paar dozijn krokussen tevoorschijn gekomen. Geel, blauw, roze: de wereld krijgt er allerlei nieuwe kleuren bij. Maar het mooiste zijn de blauw-paarse leverbloempjes, die zomaar onder de heg vandaan komen. Ook in het bos groeien ze, hier en daar, door niemand geplant maar des te meer geliefd.
De kwettervogels houden het niet meer. Ze zitten met zijn allen in de heg te fladderen en bekvechten. En ze zijn niet de enigen die de lente in hun kop hebben. Een paar warme dagen, en de helft van de Noren heeft zijn kleren al uitgetrokken. Jonge moeders, verwend met een jaar ouderschapsverlof, flaneren zonder jas door de stad. Hun gezichten gaan schuil achter enorme zonnebrillen. Jonge mannen lopen rond in korte broek en T-shirt, een enkeling zelfs op teenslippers. Twee bikkeltjes van tien duiken zelfs in het ijskoude fjord, gadegeslagen door hun trotse vaders. Het is veertien graden, maar men waant zich reeds in de tropen.
De donkere winter is dood en begraven. En als de lente komt, dan komen de feestjes. Iedereen is opeens jarig, en wie dat niet is verzint wel een ander excuus om een feest te organiseren. Er wordt gedanst, geflirt en gezopen. De stad is een stel jonge beren, gulzig ontwaakt uit hun winterslaap. Er hangt speelsheid in de lucht.
Maar er moet ook gewerkt worden. Ik schrijf een boekrecensie en twee korte essays, lees een aantal artikelen, vervolg mijn pogingen klassiek Chinees te leren, word geïnterviewd door een studentenradiozender en geef een presentatie voor een onderzoeksworkshop over Oost-West discours. Veel collega-promovendi hebben de afgelopen weken hun proefschrift ingeleverd. Ik ben nog lang niet zo ver. In mijn hoofd begint mijn proefschrift weliswaar steeds concretere vormen aan te nemen, maar het moet zich allemaal nog materialiseren in de vorm van een stapel beschreven papier. Mij wacht nog een spannende anderhalf jaar.
Maar eerst een weekje uitrusten. De komende week is het paasvakantie, dan neemt het halve land een week vrij om met de familie de bergen in te trekken of naar Zuid-Europese stranden te vliegen. Wij maken van de gelegenheid gebruik om weer eens op bezoek te gaan in het vaderland. Eitjes eten, tulpen kijken, fietsen op het platteland. Even pauze.
Oslo is zelden zo mooi als nu. De natuur ontwaakt voor onze ogen. De wilg draagt al katjes. De knopjes op de heg worden elke dag een beetje groter, tot ze op een mooie ochtend opeens in blaadjes zijn veranderd. In de voorheen kale voortuin is een paar dozijn krokussen tevoorschijn gekomen. Geel, blauw, roze: de wereld krijgt er allerlei nieuwe kleuren bij. Maar het mooiste zijn de blauw-paarse leverbloempjes, die zomaar onder de heg vandaan komen. Ook in het bos groeien ze, hier en daar, door niemand geplant maar des te meer geliefd.
De kwettervogels houden het niet meer. Ze zitten met zijn allen in de heg te fladderen en bekvechten. En ze zijn niet de enigen die de lente in hun kop hebben. Een paar warme dagen, en de helft van de Noren heeft zijn kleren al uitgetrokken. Jonge moeders, verwend met een jaar ouderschapsverlof, flaneren zonder jas door de stad. Hun gezichten gaan schuil achter enorme zonnebrillen. Jonge mannen lopen rond in korte broek en T-shirt, een enkeling zelfs op teenslippers. Twee bikkeltjes van tien duiken zelfs in het ijskoude fjord, gadegeslagen door hun trotse vaders. Het is veertien graden, maar men waant zich reeds in de tropen.
De donkere winter is dood en begraven. En als de lente komt, dan komen de feestjes. Iedereen is opeens jarig, en wie dat niet is verzint wel een ander excuus om een feest te organiseren. Er wordt gedanst, geflirt en gezopen. De stad is een stel jonge beren, gulzig ontwaakt uit hun winterslaap. Er hangt speelsheid in de lucht.
Maar er moet ook gewerkt worden. Ik schrijf een boekrecensie en twee korte essays, lees een aantal artikelen, vervolg mijn pogingen klassiek Chinees te leren, word geïnterviewd door een studentenradiozender en geef een presentatie voor een onderzoeksworkshop over Oost-West discours. Veel collega-promovendi hebben de afgelopen weken hun proefschrift ingeleverd. Ik ben nog lang niet zo ver. In mijn hoofd begint mijn proefschrift weliswaar steeds concretere vormen aan te nemen, maar het moet zich allemaal nog materialiseren in de vorm van een stapel beschreven papier. Mij wacht nog een spannende anderhalf jaar.
Maar eerst een weekje uitrusten. De komende week is het paasvakantie, dan neemt het halve land een week vrij om met de familie de bergen in te trekken of naar Zuid-Europese stranden te vliegen. Wij maken van de gelegenheid gebruik om weer eens op bezoek te gaan in het vaderland. Eitjes eten, tulpen kijken, fietsen op het platteland. Even pauze.
Monday, 12 March 2012
Noorse lente (2): Spelende goden
Silver white winters that melt into springs
These are a few of my favorite things
- Julie Andrews
Het weerbericht juichte te vroeg, want de winter gaf zich niet zomaar gewonnen. Hij nam afscheid met een stevige sneeuwbui. De lente verstopte zich nog even; de eerder zo luidruchtige vogeltjes hielden hun adem in. Noors grut spijbelde en masse, teneinde nog twee dagen op de skipiste door te kunnen brengen. Zij hadden ongetwijfeld plezier, maar mijn humeur werd er niet beter op. De winter had wel lang genoeg geduurd, vond ik. Weliswaar komt de lente doorgaans pas in april naar Oslo, en ligt de stad in maart meestal nog begraven onder een dikke laag sneeuw, maar in mijn ongeduld had ik reeds afscheid genomen van de winter. Ik wilde geen ijs meer op de wegen. Ik wilde weer vaste grond onder mijn voeten voelen.
Het was sowieso een rare week. Het was zo’n week waarin het weer je steeds voor de gek houdt, waarin je niet weet of het nou warm of koud is, en je nooit de goede kleren kiest. De luchtdruk veranderde voortdurend. Ook de hemel deed raar. Volle maan viel samen met een zonnestorm, en de nachtlucht zag spookachtig bleek, met in de verte een rode gloed aan de horizon. Of er een verband bestaat weet ik niet, maar allerlei dingen gingen kapot. Zo hield onze televisie het opeens voor gezien. Op het scherm resteerde slechts een witte horizontale streep. Een dag later begon het modem als een gek te knipperen, en weigerde ons twee dagen internet. Ook mijn rugzak legde het loodje: het scheurde plotseling open. Zelfs de draagband van mijn laptoptas begaf het.
Ik had moeite me te concentreren. De coping strategie die ik aanwendde was een oude beproefde, mijn favoriete vorm van procrastinatie: ik maakte reisplannen. Verre plannen, nabije plannen; werkgerelateerde en niet-werkgerelateerde; concrete en onmogelijke. Ik droomde weg bij de spam die vliegmaatschappijen me als altijd deden toekomen, en vergeleek de prijzen van tickets die ik toch nooit zou boeken (op mijn werk deed het internet het nog wel). Ik maakte plannen voor de zomer, bestudeerde midden-Europese treintijden en las wandelweblogs. Tussendoor deed ik pogingen tot werken, hetgeen af en toe lukte - maar dan dacht ik weer aan de reizen die ik nog wil ondernemen voor mijn onderzoek, en dwaalden mijn gedachten weer af.
Maar de sneeuwbui zou een laatste stuiptrekking blijken. Geen winter zo lang en koud of er komt weer een einde aan. Zoals elk jaar moest hij zijn verlies erkennen. Ook de hemel kwam weer tot rust. De zonnestorm ging liggen, de maan kromp en het weer sloeg andermaal om, maar nu ten gunste van de lente. De nieuwe sneeuw was maar een paar dagen gegund. Overal kwam groen gras tevoorschijn. De wolken lieten zich verdrijven. De nieuwe lucht was fris, kraakhelder blauw, en zwanger van nieuwe geuren. Handschoenen waren niet meer nodig. We kregen een paar prachtige zonsondergangen cadeau: goudgeel, donkerblauw, violet en dieporanje, alsof Onze Lieve Heer met Zijn ecolinepotjes aan het spelen was.
Het beste bewijs van de op handen zijnde lente kregen we in een nietszeggende buitenwijk in Oost-Oslo, omringd door betonnen blokkendozen, een snelweg en een winkelcentrum. Ik zag het eerst niet, maar mijn lief wees me erop. ‘Kijk hier eens,’ zei ze, en ze wees naar een boompje dat naast de stoep stond. Ik keek, en ik zag iets heel kleins en moois. Op de takken zaten groene knopjes. Kwetsbare, jonge, groene knopjes. Onmiskenbaar.
Natuur is op haar mooist waar je haar het minst verwacht. Zeker nu, nu ze langzaam wakker aan het worden is.
Jupiter en Venus stonden zelden zo dicht bij elkaar als vanavond. Kijk maar naar buiten, dan kun je ze zien. Venus is de felste, maar ook Jupiter mag er zijn. Ze lijken wel een verliefd stel, zo close zijn ze. Misschien hebben ze ook wel lentekriebels. Dat zou kunnen. Het zijn goden, per slot van rekening. En die spelen graag.
These are a few of my favorite things
- Julie Andrews
Het weerbericht juichte te vroeg, want de winter gaf zich niet zomaar gewonnen. Hij nam afscheid met een stevige sneeuwbui. De lente verstopte zich nog even; de eerder zo luidruchtige vogeltjes hielden hun adem in. Noors grut spijbelde en masse, teneinde nog twee dagen op de skipiste door te kunnen brengen. Zij hadden ongetwijfeld plezier, maar mijn humeur werd er niet beter op. De winter had wel lang genoeg geduurd, vond ik. Weliswaar komt de lente doorgaans pas in april naar Oslo, en ligt de stad in maart meestal nog begraven onder een dikke laag sneeuw, maar in mijn ongeduld had ik reeds afscheid genomen van de winter. Ik wilde geen ijs meer op de wegen. Ik wilde weer vaste grond onder mijn voeten voelen.
Het was sowieso een rare week. Het was zo’n week waarin het weer je steeds voor de gek houdt, waarin je niet weet of het nou warm of koud is, en je nooit de goede kleren kiest. De luchtdruk veranderde voortdurend. Ook de hemel deed raar. Volle maan viel samen met een zonnestorm, en de nachtlucht zag spookachtig bleek, met in de verte een rode gloed aan de horizon. Of er een verband bestaat weet ik niet, maar allerlei dingen gingen kapot. Zo hield onze televisie het opeens voor gezien. Op het scherm resteerde slechts een witte horizontale streep. Een dag later begon het modem als een gek te knipperen, en weigerde ons twee dagen internet. Ook mijn rugzak legde het loodje: het scheurde plotseling open. Zelfs de draagband van mijn laptoptas begaf het.
Ik had moeite me te concentreren. De coping strategie die ik aanwendde was een oude beproefde, mijn favoriete vorm van procrastinatie: ik maakte reisplannen. Verre plannen, nabije plannen; werkgerelateerde en niet-werkgerelateerde; concrete en onmogelijke. Ik droomde weg bij de spam die vliegmaatschappijen me als altijd deden toekomen, en vergeleek de prijzen van tickets die ik toch nooit zou boeken (op mijn werk deed het internet het nog wel). Ik maakte plannen voor de zomer, bestudeerde midden-Europese treintijden en las wandelweblogs. Tussendoor deed ik pogingen tot werken, hetgeen af en toe lukte - maar dan dacht ik weer aan de reizen die ik nog wil ondernemen voor mijn onderzoek, en dwaalden mijn gedachten weer af.
Maar de sneeuwbui zou een laatste stuiptrekking blijken. Geen winter zo lang en koud of er komt weer een einde aan. Zoals elk jaar moest hij zijn verlies erkennen. Ook de hemel kwam weer tot rust. De zonnestorm ging liggen, de maan kromp en het weer sloeg andermaal om, maar nu ten gunste van de lente. De nieuwe sneeuw was maar een paar dagen gegund. Overal kwam groen gras tevoorschijn. De wolken lieten zich verdrijven. De nieuwe lucht was fris, kraakhelder blauw, en zwanger van nieuwe geuren. Handschoenen waren niet meer nodig. We kregen een paar prachtige zonsondergangen cadeau: goudgeel, donkerblauw, violet en dieporanje, alsof Onze Lieve Heer met Zijn ecolinepotjes aan het spelen was.
Het beste bewijs van de op handen zijnde lente kregen we in een nietszeggende buitenwijk in Oost-Oslo, omringd door betonnen blokkendozen, een snelweg en een winkelcentrum. Ik zag het eerst niet, maar mijn lief wees me erop. ‘Kijk hier eens,’ zei ze, en ze wees naar een boompje dat naast de stoep stond. Ik keek, en ik zag iets heel kleins en moois. Op de takken zaten groene knopjes. Kwetsbare, jonge, groene knopjes. Onmiskenbaar.
Natuur is op haar mooist waar je haar het minst verwacht. Zeker nu, nu ze langzaam wakker aan het worden is.
Jupiter en Venus stonden zelden zo dicht bij elkaar als vanavond. Kijk maar naar buiten, dan kun je ze zien. Venus is de felste, maar ook Jupiter mag er zijn. Ze lijken wel een verliefd stel, zo close zijn ze. Misschien hebben ze ook wel lentekriebels. Dat zou kunnen. Het zijn goden, per slot van rekening. En die spelen graag.
Sunday, 4 March 2012
Noorse lente (1): Smeltwater
Overal lag nog sneeuw en ijs: op de trap, de oprijlaan, de stoep, het plein voor de faculteit. Maar opeens sloeg het weer om. Het kwik kwam boven het nulpunt. De dikke northface pooljas ging de kast in, de nieuwe donkergrijze lange jas kwam eruit. Ook de wollen muts kon af. De zon beloofde het voorjaar. Zoals ooit een dichter schreef: "Weer gaat de wereld als een meisjeskamer open."
Je ziet het niet smelten, maar elke dag is er minder. De tuinen zijn nog wit, maar niet meer smetteloos. De groene cirkels om de boomstammen worden steeds groter. De oprijlaan is weer van grind, de weg al lang geen ijsbaan meer. Maar pas op: her en der liggen nog gemene stukjes ijs, die voordat ze in het niets verdwijnen nog graag een onoplettende voetganger doen vallen.
Snel gaat het niet. De bomen zijn nog steeds kaal, de bloemen laten op zich wachten. De lente is nog niet te zien, laat staan te ruiken. Maar ze laat reeds van zich horen. Ze klinkt als opgewonden kwetterende vogeltjes. Je hoort hun gezang als je door Grefsen loopt, langs de kapel, de begraafplaats, de tuinen. Je hoort ze in Kjelsås, achter het techniekmuseum, in het bos bij Maridalsvannet, waar niemand meer langlauft omdat de sneeuw te hard en oud is. Ze weten het, ze voelen het: de winter gaat het verliezen.
Maar het mooiste geluid is het geluid van stromend water. Het is een geluid dat we twee maanden niet gehoord hebben. Je hoort pas hoe mooi het is als je het een tijdje niet gehoord hebt. En nergens in de stad stroomt het water zo woest vrolijk onder het smeltende ijs uit als daar, in Kjelsås, waar het grote meer een riviertje wordt dat de stad in tweeën deelt. Het stroomt, beukt, danst en raast. Elke seconde klinkt er anders. Elke seconde heeft een nieuw geluid.
Je ziet het niet smelten, maar elke dag is er minder. De tuinen zijn nog wit, maar niet meer smetteloos. De groene cirkels om de boomstammen worden steeds groter. De oprijlaan is weer van grind, de weg al lang geen ijsbaan meer. Maar pas op: her en der liggen nog gemene stukjes ijs, die voordat ze in het niets verdwijnen nog graag een onoplettende voetganger doen vallen.
Snel gaat het niet. De bomen zijn nog steeds kaal, de bloemen laten op zich wachten. De lente is nog niet te zien, laat staan te ruiken. Maar ze laat reeds van zich horen. Ze klinkt als opgewonden kwetterende vogeltjes. Je hoort hun gezang als je door Grefsen loopt, langs de kapel, de begraafplaats, de tuinen. Je hoort ze in Kjelsås, achter het techniekmuseum, in het bos bij Maridalsvannet, waar niemand meer langlauft omdat de sneeuw te hard en oud is. Ze weten het, ze voelen het: de winter gaat het verliezen.
Maar het mooiste geluid is het geluid van stromend water. Het is een geluid dat we twee maanden niet gehoord hebben. Je hoort pas hoe mooi het is als je het een tijdje niet gehoord hebt. En nergens in de stad stroomt het water zo woest vrolijk onder het smeltende ijs uit als daar, in Kjelsås, waar het grote meer een riviertje wordt dat de stad in tweeën deelt. Het stroomt, beukt, danst en raast. Elke seconde klinkt er anders. Elke seconde heeft een nieuw geluid.
Subscribe to:
Posts (Atom)